Bộ Y tế nói gì về việc nâng giá thuốc, thiết bị y tế trước khi vào Việt Nam?

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ sáng 3/10, phóng viên nêu vụ án xảy ra tại Công ty Cổ phần Đầu tư Y tế Việt Mỹ và các đơn vị liên quan đặt ra vấn đề về tình trạng nâng giá thiết bị y tế, thuốc nhập khẩu vào Việt Nam.

Phóng viên đặt vấn đề, trong công tác quản lý, Bộ Y tế có kiểm soát được vấn đề này hay không, cơ chế kiểm soát thế nào mà vẫn để xảy ra tình trạng trên? Sau vụ việc, Bộ Y tế có giải pháp gì để bảo đảm thuốc, trang thiết bị y tế, đặc biệt là hàng nhập khẩu, được kê khai giá đúng, đủ, qua đó giảm gánh nặng cho người dân?

Trả lời phóng viên, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà nói: “Với vụ án Công ty Việt Mỹ, thông qua các cơ quan chức năng và cơ quan báo chí, Bộ Y tế nắm được thông tin giá thiết bị y tế và thuốc trước khi vào trong nước bị nâng giá ở nước ngoài”.

Bộ Y tế đã phối hợp, cung cấp các thông tin, nội dung liên quan theo yêu cầu của cơ quan chức năng.

Về cơ chế kiểm soát giá, ông Vũ Mạnh Hà cho biết việc quản lý giá thiết bị y tế, thuốc nhập khẩu được quy định trách nhiệm ở từng khâu, từ giá nhập khẩu, giá kê khai đến đấu thầu, mua sắm, sử dụng và thanh toán tại các cơ sở y tế.

Đối với thiết bị y tế, hiện việc quản lý được thực hiện theo Nghị định 98/2021 của Chính phủ (về quản lý trang thiết bị y tế), phân loại theo 4 mức độ rủi ro A, B, C, D. Với loại A, B, doanh nghiệp tự công bố; loại C, D do Bộ Y tế cấp số lưu hành.

“Thiết bị y tế có số lượng, chủng loại rất lớn và đa dạng, từ máy móc hiện đại đến các thiết bị, vật tư nhỏ như bơm kim tiêm, vật tư tiêu hao, găng tay...”, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế nói.

Theo lãnh đạo Bộ Y tế, pháp luật hiện hành không thực hiện cơ chế Nhà nước định giá đối với toàn bộ thiết bị y tế mà quản lý theo pháp luật về giá, đấu thầu, hải quan, thuế và các luật chuyên ngành khác.

Ở khâu nhập khẩu (áp dụng chung đối với cả thiết bị y tế và thuốc), tổ chức, cá nhân nhập khẩu có trách nhiệm khai báo và chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của giá trị khai báo. Việc kiểm tra, xác định trị giá hải quan được thực hiện theo pháp luật về hải quan.

“Đối với trường hợp có hành vi tạo lập giao dịch trung gian ở nước ngoài, nâng giá trước khi hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam thì việc phát hiện, xác minh, xử lý cần được xem xét theo pháp luật về hải quan, thuế, kế toán và các quy định có liên quan”, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà nói.

Ông Vũ Mạnh Hà cho rằng việc kiểm soát giá, nhất là tình trạng nâng giá ở nước ngoài, đòi hỏi sự phối hợp liên ngành giữa Bộ Y tế, Bộ Tài chính, cơ quan thuế, hải quan và các bộ, ngành liên quan.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế cũng thông tin, giá thuốc được quản lý, giám sát theo toàn bộ vòng đời, từ sản xuất, nhập khẩu đến phân phối, mua sắm và sử dụng tại các cơ sở y tế. Ngay từ đầu vào, cơ sở sản xuất, nhập khẩu phải công bố giá bán buôn dự kiến đối với thuốc kê đơn; các cơ sở bán buôn không được bán cao hơn mức giá đã công bố.

Bộ Y tế rà soát mức giá này so với giá thuốc tương tự trên thị trường và giá trúng thầu của chính các thuốc đó. Kết quả trúng thầu thuốc tại các cơ sở y tế được công khai trên cổng thông tin điện tử của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Bộ Y tế và Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

“Thời gian qua, cơ chế đàm phán giá và mua sắm tập trung cấp quốc gia đã tiết kiệm khoảng 6.000 tỷ”, ông Vũ Mạnh Hà nói.

Quản lý thiết bị y tế theo toàn bộ vòng đời sản phẩm

Nói về các giải pháp sau vụ án liên quan Công ty Việt Mỹ, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho biết dự kiến tại Kỳ họp thứ 2 (khai mạc 17/10), Bộ Y tế tham mưu Chính phủ trình Quốc hội một luật sửa nhiều luật, trong đó có sửa nội dung liên quan đến quản lý thiết bị y tế và dược.

Bên cạnh đó, một trong những giải pháp được lãnh đạo Bộ Y tế đưa ra là quản lý thiết bị y tế theo toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ phân loại, nghiên cứu, sản xuất, thử nghiệm đến lưu hành, kinh doanh, phân phối, quảng cáo, sử dụng, thu hồi và tiêu hủy.

Bộ Y tế cũng sẽ hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu quản lý thiết bị y tế, chuẩn hóa dữ liệu từ số lưu hành, phân phối đến thông tin về giá khi vào Việt Nam, giá niêm yết, mua sắm và đấu thầu. Cùng với đó, Bộ sẽ thực hiện kê khai, cập nhật giá kê khai và công khai danh sách các cơ sở phân phối, kinh doanh.

“Kê khai và cập nhật giá kê khai sẽ lên một cổng thông tin để các cơ sở y tế biết được thiết bị này giá hiện nay ở Việt Nam như thế nào”, ông Hà cho biết.

Bộ Y tế đồng thời nghiên cứu áp dụng cơ chế mua sắm tập trung, đàm phán giá đối với một số nhóm sản phẩm. Theo Thứ trưởng, đối với một số thiết bị y tế chỉ có một hãng cung cấp sẽ thực hiện đàm phán giá. Đặc biệt, những thiết bị y tế đắt tiền, có nhiều đơn vị quan tâm sẽ được tập trung về một đầu mối để đàm phán.

Bộ Y tế cũng sẽ sớm trình Thủ tướng phê duyệt đề án quản lý thiết bị y tế ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số nhằm hoàn thiện công tác quản lý.

Đối với thuốc, cơ quan quản lý sẽ tăng cường mua sắm tập trung cấp quốc gia, áp dụng cho các nhóm thuốc sử dụng nhiều tại cơ sở y tế nhằm đàm phán giá, tiết kiệm chi phí cho Nhà nước.

Mặt khác, theo lãnh đạo Bộ Y tế, cần thúc đẩy sản xuất thuốc trong nước, nhất là thuốc biệt dược gốc, thuốc sinh học thông qua chuyển giao công nghệ, giúp các doanh nghiệp trong nước chủ động nguồn cung sản xuất thuốc.

“Mục tiêu cuối cùng của công tác quản lý là là đưa thuốc và thiết bị y tế có chất lượng, giá cả hợp lý đến người dân, đồng thời đảm bảo không bị đứt gãy chuỗi cung ứng. Phải đảm bảo được nguồn cung thiết bị y tế cũng như thuốc thiết yếu cho người dân”, ông Hà nhấn mạnh.

Liên quan vụ án xảy ra tại Công ty Cổ phần Đầu tư Y tế Việt Mỹ và các đơn vị liên quan, đến nay Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố, bắt giam 9 bị can về các tội buôn lậu, vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và nhận hối lộ.

Trong số này có: Bùi Chân Phương (nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Mỹ), Hà Văn Nam (Giám đốc Công ty Việt Mỹ), Trần Thị Hồng Hạnh (phụ trách công tác kế toán Công ty Việt Mỹ), Trần Văn Thuấn (Thứ trưởng Bộ Y tế), Lê Đình Thanh Sơn (Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ), Nguyễn Huy Ngọc (Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ, nguyên Giám đốc Sở Y tế, nguyên Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ).

Kết quả điều tra ban đầu xác định Bùi Chân Phương thành lập, chỉ đạo, điều hành các doanh nghiệp tại Việt Nam và pháp nhân tại Singapore, Hồng Kông để mua đi, bán lại, nâng giá thiết bị y tế trước khi nhập khẩu vào Việt Nam. Cơ quan điều tra cũng xác định có hành vi khai báo gian dối để nhập lậu thiết bị không đúng nội dung được cấp phép.

Cơ quan điều tra đã thu hồi khoảng 261.000 USD và 118 tỷ đồng. Vụ án đã được đưa vào diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo.