Chia sẻ với PV Báo Điện tử VTC News về thành công của Đại hội XIV của Đảng, PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng cho rằng, Đại hội đã để lại những dấu ấn rõ nét về tư duy, tầm nhìn và thông điệp hành động cho chặng đường phát triển mới của đất nước.
Trong rất nhiều nội dung quan trọng được nêu ra tại Đại hội, bài phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm nổi lên như một điểm nhấn đặc biệt, không chỉ bởi tính thời sự, tính hành động, mà còn bởi chiều sâu lý luận và giá trị đạo đức chính trị mà nó khơi mở.
“Tôi rất tâm đắc với những phát biểu của Tổng Bí thư, nhất là khi nhấn mạnh rằng phải biết xấu hổ khi dân còn nghèo, khi doanh nghiệp còn vướng thủ tục, khi người trẻ còn thiếu cơ hội. Phải coi danh dự là điều thiêng liêng, liêm chính là nền tảng của đạo đức công vụ, phụng sự là lẽ sống", PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc nói.
Phụng sự Nhân dân - cội nguồn tư tưởng Hồ Chí Minh
PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc cho rằng, để hiểu đúng tinh thần bài phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm, cần đặt nó trong mạch tư tưởng xuyên suốt của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.
Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại Đại hội XIV của Đảng. (Ảnh: TTXVN)
“Cái gốc tư tưởng ở đây chính là quan điểm rất rõ ràng của Lênin và của Bác Hồ. Những người cộng sản, thực chất là công bộc của dân, là người phục vụ Nhân dân, chứ không phải để làm quan, để hưởng đặc quyền đặc lợi", ông Phúc nói.
pgs-nguyen-trong-phuc (1).jpg
Phải coi danh dự là điều thiêng liêng, liêm chính là nền tảng của đạo đức công vụ, phụng sự là lẽ sống
PGS Nguyễn Trọng Phúc
PGS. TS Nguyễn Trọng Phúc cũng nhắc lại lời Bác Hồ từng căn dặn từ rất sớm, đặc biệt sau Cách mạng Tháng Tám, rằng, cán bộ, đảng viên khi đã có chức vụ thì càng phải nhớ mình là người phục vụ Nhân dân.
Theo ông Phúc, trong thực tế, khái niệm “Đảng cầm quyền” đôi khi bị hiểu lệch lạc. Có người cho rằng cầm quyền đồng nghĩa với việc thực thi quyền lực để quản lý, điều hành, thậm chí kiểm soát xã hội.
“Chính cách hiểu ấy rất dễ dẫn đến tư duy quan liêu, cửa quyền, lấy quyền lực của mình để áp đặt lên người dân. Đó là mảnh đất để chủ nghĩa quan liêu, tha hóa quyền lực nảy sinh", PGS Nguyễn Trọng Phúc nói.
Trong bối cảnh đó, thông điệp mà Tổng Bí thư Tô Lâm nêu ra chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, là một sự nhấn mạnh rất cần thiết và rất đúng lúc.
Một trong những điểm mà PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc đánh giá cao là việc Tổng Bí thư Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh con người là trung tâm của mọi chính sách. Nhưng theo ông, cần hiểu đúng “trung tâm” ở đây.
Theo đó, lấy con người làm trung tâm để bồi đắp, để tạo điều kiện cho người dân có cuộc sống tốt đẹp hơn. Từ đó, người dân mới đóng góp trở lại cho xã hội, cho đất nước.
Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại Đại hội XIV của Đảng. (Ảnh: TTXVN)
Ông dẫn lại tư tưởng Hồ Chí Minh từ năm 1947: Động viên sức dân, tài dân, của dân, và cuối cùng là làm lợi cho dân. Đây là một logic rất nhất quán, rất nhân văn. Đại hội XIV đã làm rõ hơn nữa yêu cầu này khi đặt người dân, con người ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển.
Vị trí trung tâm đó, theo ông, thể hiện ở hai phương diện lớn. Thứ nhất, quyền làm chủ của Nhân dân. Nhân dân không phải là đối tượng bị quản lý hay bị áp đặt như trong các chế độ cũ, mà là chủ thể thực sự của quyền lực.
Thứ hai, trách nhiệm phục vụ của Đảng và Nhà nước. Ngoài lợi ích của dân tộc và Nhân dân, Đảng không có lợi ích nào khác như Bác Hồ từng khẳng định.
“Biết xấu hổ” - nền tảng của liêm chính và danh dự công vụ
PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc cho rằng, việc Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh đến khái niệm “biết xấu hổ” là một điểm rất sâu sắc về mặt đạo đức chính trị.
Xấu hổ ở đây không phải là cảm xúc cá nhân đơn thuần, mà là lòng tự trọng, là danh dự, là sự tự ý thức về trách nhiệm trước Nhân dân. Thực tế cho thấy không ít người làm những điều sai trái nhưng không cảm thấy xấu hổ, thậm chí biết là sai vẫn cố tình làm. Điều đó cho thấy sự suy giảm nghiêm trọng về chuẩn mực đạo đức.
Vì vậy, muốn xây dựng một nền công vụ liêm chính, không chỉ cần cơ chế, pháp luật, mà còn phải khơi dậy được lòng tự trọng và tính bản thiện trong mỗi con người. Danh dự phải được coi là điều thiêng liêng. Khi người cán bộ còn biết xấu hổ trước dân, thì người đó còn biết tự răn mình.
Các đại biểu tham dự Đại hội XIV của Đảng. (Ảnh: TTXVN)
Từ vấn đề đạo đức, PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc phân tích sâu hơn về tha hóa quyền lực, một nguy cơ hiện hữu trong bất kỳ xã hội nào. Theo ông, con người vốn có xu hướng thiện, nhưng môi trường xã hội và quyền lực có thể khiến con người bị tha hóa nếu không được kiểm soát.
Ở những nước chỉ có một đảng cầm quyền, nguy cơ này càng lớn. Khi không có sự cạnh tranh quyền lực, thì người có chức, có quyền rất dễ xa đà vào việc sử dụng quyền lực cá nhân để áp đặt lên người khác. Vì vậy, Đảng và Nhà nước phải xây dựng cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, không chỉ bằng pháp luật mà còn bằng văn hóa, bằng đạo đức.
Ông dẫn ví dụ ở nhiều quốc gia phát triển, nơi mọi hành vi của người nắm quyền đều bị giám sát chặt chẽ, nhằm đảm bảo quyền lực được sử dụng đúng mục đích: Phục vụ con người, chứ không thống trị con người.
Một nội dung mà PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc đặc biệt nhấn mạnh là vai trò của văn hóa trong xây dựng con người. Nói đến văn hóa không thể tách rời chính trị và đời sống xã hội. Văn hóa chính là thứ dẫn dắt con người đến cái thiện, cái đẹp, nhưng chỉ khi đó là nền văn hóa tiên tiến, gắn với đời sống dân tộc.
“Văn hóa ở đây không phải là khẩu hiệu, mà là những chuẩn mực cụ thể. Từ văn hóa lãnh đạo, văn hóa quản lý, văn hóa hành chính, cho đến văn hóa ứng xử giữa con người với con người", PGS Nguyễn Trọng Phúc nói.
Toàn cảnh Đại hội XIV của Đảng. (Ảnh: TTXVN)
Từ những phân tích trên, PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc khẳng định bài phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm không chỉ là định hướng tư tưởng, mà còn là một mệnh lệnh hành động.
Đó là mệnh lệnh đổi mới tư duy cầm quyền, đặt Nhân dân ở vị trí trung tâm; xây dựng đạo đức, danh dự, liêm chính trong bộ máy; kiểm soát quyền lực bằng cả cơ chế và văn hóa; và xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện.
“Đây chính là giá trị bền vững nhất mà Đại hội XIV của Đảng để lại", PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc nhấn mạnh.
Bình luận