Bị ám sát hụt, cảnh sát trưởng hóa 'người dơi' báo thù trùm ma túy Mexico

Sáu năm trước, Omar García Harfuch - hiện là Bộ trưởng An ninh Mexico - từng suýt mất mạng trong một vụ ám sát táo bạo giữa ban ngày. Người được cho là đứng sau cuộc tấn công khi đó chính là trùm ma túy khét tiếng Nemesio “El Mencho” Oseguera.

Tuần này, lực lượng do ông chỉ huy đã tiêu diệt chính kẻ thù năm xưa. Nỗ lực không ngừng nhằm tiêu diệt trùm ma tuý khét tiếng khiến ông được truyền thông gọi bằng biệt danh “Người Dơi Mexico”.

Cuộc phục kích đẫm máu năm 2020

Một buổi sáng tháng 6/2020, giữa cái nóng oi ả của Mexico, hàng chục tay súng vũ trang bất ngờ phục kích đoàn xe chở Omar García Harfuch - nhân vật nổi tiếng trong cuộc chiến chống tội phạm của Mexico. Khi ấy ông đang giữ chức Cảnh sát trưởng Thành phố Mexico, công khai tuyên chiến với các băng đảng ma túy vốn từ lâu thao túng đời sống xã hội và nền kinh tế đất nước.

Những kẻ ám sát nhanh chóng bao vây đoàn xe bọc thép và xả súng bằng vũ khí hạng nặng. Hai vệ sĩ cùng một phụ nữ vô tội đi đường đã thiệt mạng. Harfuch trúng ba phát đạn ở tay, vai và chân trong cuộc tấn công nhưng may mắn sống sót.

Đối với ông, thủ phạm gần như không cần phải đoán. Ông chỉ thẳng tên người đứng đằng sau vụ việc là “El Mencho” - thủ lĩnh tàn bạo của băng đảng ma túy Jalisco New Generation Cartel (CJNG), người mang hai quốc tịch Mỹ và Mexico và là một trong những tội phạm bị truy nã gắt gao nhất thế giới.

Kể từ thời điểm đó, cuộc đối đầu giữa hai người âm thầm kéo dài. "El Mencho" được cho là luôn chờ đợi cơ hội để phản đòn.

Xuất thân đặc biệt giúp Harfuch dễ dàng hoạt động trong nhiều môi trường khác nhau. Ông là cháu của cựu Bộ trưởng Quốc phòng Marcelino García Barragán, con trai của nữ diễn viên nổi tiếng kiêm chính trị gia María Sorté và cố chính khách Javier García Paniagua. Từ giới thượng lưu Mexico City cho đến các nhà tù giam giữ những trùm băng đảng nguy hiểm nhất, Harfuch đều có tầm ảnh hưởng nhất định.

Đến năm 2024, Harfuch trở thành tâm điểm chính trường Mexico khi được bổ nhiệm làm Bộ trưởng An ninh dưới thời Tổng thống Claudia Sheinbaum. Ở cương vị này, ông phối hợp với quân đội, cảnh sát liên bang và các cơ quan tình báo để xây dựng và triển khai các chiến dịch an ninh quy mô lớn nhằm truy quét các băng đảng ma túy.

Biệt danh "Người dơi Mexico" xuất phát từ đâu?

Biệt danh “Người Dơi Mexico” xuất hiện khi Harfuch còn là Cảnh sát trưởng Thành phố Mexico, thời điểm tỷ lệ giết người tại thủ đô được cho là giảm gần một nửa.

Nhiều người dân và giới quan sát đánh giá cao những nỗ lực của ông trong việc lập lại trật tự an ninh. Một chủ cửa hàng từng nhận xét với Los Angeles Times rằng Harfuch là người luôn nỗ lực và chưa từng bỏ cuộc, dù cuộc chiến chống tội phạm tại Mexico vô cùng khó khăn vì từ lâu, nó đã ăn sâu vào xã hội nước này.

Một người bán xe hơi tại Mexico thẳng thắn nhận xét: điều người dân cần không phải là “Batman”, mà là một hệ thống chính quyền đủ mạnh để đưa những kẻ phạm tội và các chính trị gia tham nhũng ra trước pháp luật.

Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng tình với hình ảnh “siêu anh hùng” này. Nhà báo Viri Ríos cho rằng việc thần tượng hóa Harfuch có thể tạo ra kỳ vọng phi thực tế, bởi cuộc chiến chống tội phạm có tổ chức không thể do một cá nhân như ông giải quyết.

Cuộc truy lùng và cái kết của El Mencho

Cuối tuần qua, Harfuch cuối cùng cũng có cơ hội đối đầu trực tiếp với kẻ từng ra lệnh ám sát mình. Chiến dịch này được phối hợp giữa Lục quân, Không quân và các cơ quan tình báo Mexico nhằm nhắm vào "El Mencho" tại khu vực miền núi Tapalpa, bang Jalisco.

Theo giới chức Mexico, sau nhiều năm bị truy lùng gắt gao, trùm ma túy “El Mencho” cuối cùng bị phát hiện và tiêu diệt vì một chi tiết không ai ngờ tới: chuyến ghé thăm của bạn gái. Cuộc gặp ngắn ngủi tại thị trấn nghỉ dưỡng Tapalpa đã mở đường cho chiến dịch quân sự quy mô lớn khiến trùm ma túy Nemesio “El Mencho” Oseguera thiệt mạng.

Tại đây, một cuộc đấu súng dữ dội nổ ra giữa quân đội Mexico và đội vệ sĩ của trùm ma túy. "El Mencho" bị thương nặng và tử vong trên đường được đưa về Mexico City.

Sau cái chết của trùm ma túy, băng đảng CJNG đã phát động loạt tấn công trả đũa, khiến nhiều thành phố miền tây Mexico rơi vào tình trạng hỗn loạn. Các tay súng CJNG đồng loạt nhắm vào nhiều khu vực công cộng, trong đó có sân bay quốc tế Guadalajara. Nhà cửa và phương tiện bị phóng hỏa trên đường phố, trong khi các cuộc đấu súng với lực lượng an ninh liên tiếp xảy ra.

Thống đốc bang Jalisco, ông Pablo Lemus Navarro, đã ban bố tình trạng “báo động đỏ”, tạm dừng giao thông công cộng và kêu gọi người dân hạn chế ra ngoài. Lực lượng an ninh liên bang được điều động tăng viện nhằm khôi phục trật tự, trong khi trường học đóng cửa và các sự kiện đông người bị hoãn cho đến khi tình hình ổn định.

Liên tiếp triệt phá các chiến dịch lớn

Đây là vụ triệt phá trùm ma túy lớn thứ hai chỉ trong vòng vài tuần tại Mexico. Trước đó không lâu, Bộ trưởng An ninh Omar García Harfuch cũng đóng vai trò then chốt trong chiến dịch bắt giữ Ryan Wedding - cựu vận động viên trượt tuyết Olympic, đồng thời là một trong những tội phạm ma túy bị truy nã gắt gao nhất thế giới.

Wedding bị bắt tại Thành phố Mexico, nơi giới chức tin rằng hắn đang được băng đảng Sinaloa che chở. Hắn khi ấy đang đối mặt với hai bản cáo trạng riêng tại Los Angeles, liên quan đến hàng loạt tội danh trong đường dây buôn bán ma túy xuyên quốc gia mà các công tố viên Mỹ cáo buộc hắn giữ vai trò cầm đầu. Trước thời điểm bị bắt, FBI treo thưởng tới 15 triệu USD cho thông tin giúp truy tìm Wedding.

Năm ngoái, Rubén Oseguera-González, con trai 35 tuổi của "El Mencho", còn được gọi là “El Menchito”, đã bị tòa án liên bang tại Washington, D.C. tuyên án tù chung thân, cộng thêm 30 năm vì vai trò điều hành hoạt động của băng đảng. Anh ta cũng bị buộc phải nộp lại khoảng 6 tỷ USD tiền thu lợi từ ma túy.

Trước khi bị tiêu diệt, "El Mencho" nhiều lần bị truy tố tại Mỹ. Bản cáo trạng mới nhất, ban hành tháng 4/2022 cáo buộc hắn âm mưu sản xuất và phân phối methamphetamine, cocaine và fentanyl để tuồn vào thị trường Mỹ, đồng thời sử dụng vũ khí trong quá trình buôn bán ma túy.

Nhà Trắng xác nhận Mỹ đã hỗ trợ Mexico trong chiến dịch tiêu diệt trùm ma túy này. Bộ trưởng Harfuch cũng ca ngợi lực lượng vũ trang Mexico vì nỗ lực không ngừng nhằm giành lại quyền kiểm soát từ các băng đảng ma túy - những tổ chức từng nắm ảnh hưởng sâu rộng đối với xã hội và kinh tế đất nước.