Bê bối thể thao trẻ Trung Quốc: Bóng đá dàn xếp tỉ số, bóng rổ gian lận tuổi

Theo China Daily, giới chức Trung Quốc cam kết sẽ hành động mạnh tay khi tính liêm chính của thể thao trẻ bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi loạt bê bối liên tiếp. Từ dàn xếp tỷ số trong bóng đá đến nghi án gian lận tuổi ở bóng rổ, những vụ việc này đang làm suy yếu tinh thần thể thao Trung Quốc.

Chỉ trong vài ngày, vụ việc riêng biệt liên quan đến các đội bóng đá nhi đồng ở Bắc Kinh và một cầu thủ bóng rổ trẻ thuộc đội tuyển U18 quốc gia đã lập tức thu hút sự chú ý của dư luận. Những sự việc này làm dấy lên lo ngại rằng mặt trái của thể thao đang xuất hiện quá sớm và lan rộng ngay ở cấp cơ sở.

Kịch bản “tự thua” khó tin

Vụ việc đầu tiên gây chấn động toàn quốc xảy ra ngày 10/4, khi Hiệp hội Bóng đá Bắc Kinh công bố án phạt ban đầu đối với các HLV và quan chức đội bóng liên quan đến trận đấu thuộc Giải bóng đá trẻ Trung Quốc giữa hai đội U10. Ở trận này, cầu thủ hai bên cố tình đá phản lưới nhà để thua, nhằm rơi vào nhánh đấu dễ hơn ở vòng loại trực tiếp.

Dựa trên video và báo cáo từ trọng tài cùng giám sát trận đấu, cơ quan này xác định trận đấu ngày 4/4 giữa Dongcheng Sports School 16 Orange và Kickers Lan là hành vi “dàn xếp kết quả có chủ đích, vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc chơi đẹp và tinh thần thể thao".

Theo báo cáo trận đấu, Dongcheng phản lưới lần đầu tiên, được cho là tình huống ngoài ý muốn. Tuy nhiên, hiệp hai chứng kiến chuỗi tình huống khó tin: Kickers Lan ghi liền ba bàn phản lưới, sau đó Dongcheng “đáp lễ” bằng hai bàn tương tự, trong khi các thủ môn gần như không có bất kỳ phản ứng nào.

Trước làn sóng phẫn nộ từ dư luận, Hiệp hội Bóng đá Bắc Kinh đã nâng mức kỷ luật lên án cấm suốt đời đối với các HLV và quản lý hai đội, bao gồm Cui Yu và Jiang Kai của Kickers Lan, thay vì mức cấm một năm ban đầu, với lập trường “không khoan nhượng” với dàn xếp tỷ số.

Cục Thể thao Bắc Kinh cũng tuyên bố phối hợp với Liên đoàn Bóng đá Trung Quốc mở cuộc điều tra chung, làm rõ trách nhiệm của ban tổ chức, trọng tài và các cá nhân liên quan, đồng thời cam kết sẽ truy cứu trách nhiệm trước pháp luật đối với tất cả các bên gây ra sai phạm.

Khủng hoảng giả mạo danh tính

Chỉ một ngày sau, một vụ việc khác lại bùng lên, lần này là nghi án gian lận tuổi và danh tính của một cầu thủ trụ cột đội tuyển bóng rổ U18 nam Trung Quốc. Liên đoàn Bóng rổ Trung Quốc cho biết đã ghi nhận tố cáo cho rằng tài năng bóng rổ U18 Li Yize đã quá tuổi quy định. Cơ quan này cam kết xử lý vụ việc một cách nghiêm túc và sẽ công bố kết quả sớm nhất.

Sau khi thi đấu nổi bật trong loạt trận giao hữu tuần trước, sự nổi lên bất ngờ của Li khiến nhiều người hâm mộ bắt đầu soi xét lý lịch, trong đó một số người nhanh chóng cho rằng ngoại hình của Li trông rất giống một cầu thủ trẻ khác tên Zhang Hanbo, người được cho là lớn tuổi hơn Li.

Nghi vấn càng lan rộng sau trận thắng đậm 100-56 của U18 Trung Quốc trước một học viện trẻ của Úc, nơi Li ghi 20 điểm, 9 rebound và 7 kiến tạo. Trên mạng xã hội, nhiều người cho rằng Li có thể từng thi đấu dưới tên Zhang, do sự tương đồng về ngoại hình lẫn phong cách chơi bóng thuận tay trái và có cùng ngày sinh âm lịch là 20/2.

Theo hồ sơ chính thức, Li sinh ngày 27/3/2008 và đủ điều kiện dự các giải U18. Tuy nhiên, người tố giác cho rằng năm sinh thực tế là 2006, dựa trên dữ liệu đăng ký của Zhang tại giải U17 quốc gia năm 2022.

Theo South China Morning Post, sau khi được công nhận là VĐV cấp một quốc gia, Zhang gần như “biến mất” khỏi các hồ sơ thi đấu chuyên nghiệp, và không còn bất kỳ dữ liệu nào kể từ khi anh tròn 16 tuổi. Trong khi đó, Li Yize chỉ mới xuất hiện trong hệ thống dữ liệu cầu thủ trẻ quốc gia vào năm 2024, hoàn toàn không có thông tin về quá khứ thi đấu.

Nếu những cáo buộc này được xác nhận, Li đã vượt quá độ tuổi quy định hai năm và thi đấu với lợi thế không công bằng về thể chất lẫn kinh nghiệm.

Ngay sau khi tranh cãi nổ ra, Li đã bị loại khỏi danh sách thi đấu trận giao hữu tối thứ Bảy gặp đội trẻ Canada. Gia đình cầu thủ, đội tuyển U18 và cơ quan thể thao tỉnh Hồ Bắc vẫn chưa đưa ra phản hồi.

Dù kết luận chính thức chưa được công bố, nhiều chuyên gia cho rằng đây không phải hiện tượng mới. Gian lận tuổi từ lâu đã là “căn bệnh” trong hệ thống thể thao trẻ Trung Quốc.

“Việc vận động viên cố tình thay đổi tuổi để giành lợi thế ở các giải trẻ không phải chuyện hiếm”, nhà bình luận thể thao Fu Zhenghao nhận định.

Theo ông, cả hai vụ việc đều cho thấy một căn bệnh dai dẳng từ lâu đã kìm hãm hệ thống thể thao trẻ Trung Quốc: sự chạy theo huy chương, thành tích và thứ hạng một cách mù quáng của các nhà quản lý. Điều này không chỉ cản trở sự phát triển lành mạnh của tài năng trẻ mà còn làm xói mòn các giá trị cốt lõi như tính trung thực và tinh thần thi đấu công bằng. Ông Fu cho rằng hệ quả thường thấy là sự nghiệp của những vận động viên trẻ liên quan bị ảnh hưởng nặng nề, những người chỉ được coi là nạn nhân ngoài ý muốn.