Nội dung trên được ông Hồ Kiên Trung, Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đưa ra khi trình bày tham luận tại Diễn đàn Công nhân lao động vì môi trường 2026 do Báo Lao động tổ chức, chiều 18/11.

Ông Hồ Kiên Trung, Phó Cục trưởng Cục Môi trường.
Ông Trung nhận định, một trong những giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chất thải điện tử là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, tiến tới quản lý toàn bộ vòng đời của sản phẩm.
“Cần nghiên cứu ứng dụng mã định danh, mã QR, cơ sở dữ liệu và các nền tảng số để theo dõi, truy xuất nguồn gốc thiết bị từ khi đưa ra thị trường đến khi được thu hồi, tái sử dụng, tái chế hoặc xử lý”, Phó Cục trưởng Cục Môi trường nói.
Theo ông Trung, hiện nay, thông tin về số lượng thiết bị đưa ra thị trường, lượng chất thải phát sinh, quá trình thu gom, vận chuyển, tái chế và xử lý còn thiếu tính kết nối, liên thông.
Việc truy xuất nguồn gốc, theo dõi quá trình chuyển giao và đánh giá hiệu quả thu hồi tài nguyên còn gặp khó khăn, ảnh hưởng đến công tác giám sát trách nhiệm của nhà sản xuất, nhà nhập khẩu và kiểm soát hoạt động xử lý không đúng quy định.
Bên cạnh ứng dụng công nghệ số, Phó Cục trưởng Cục Môi trường nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao trách nhiệm của nhà sản xuất và nhà nhập khẩu đối với việc thu hồi, tái chế sản phẩm sau sử dụng.
Trong đó, cần tổ chức thực hiện các quy định về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhà nhập khẩu (EPR), bảo đảm trách nhiệm tái chế được thực hiện thực chất, minh bạch và có thể kiểm tra, giám sát.
Theo Nghị định 110/2026 của Chính phủ, tỷ lệ tái chế bắt buộc đối với một số nhóm sản phẩm điện, điện tử đã được quy định cụ thể. Đối với điện thoại di động, tỷ lệ tái chế bắt buộc là 15%; máy tính bảng, máy tính xách tay là 9%; máy tính để bàn, máy in, máy photocopy là 9%; tivi và màn hình máy tính là 7%; tủ lạnh, điều hòa và lò vi sóng là 5%.
Đáng chú ý, các tỷ lệ tái chế bắt buộc này sẽ tiếp tục được nâng lên vào năm 2029 nhằm nâng cao hiệu quả của chính sách và bảo vệ môi trường.
Một giải pháp khác được ông Hồ Kiên Trung đề cập là phát triển hệ thống thu gom, tái chế chính thức theo hướng hiện đại, an toàn.
Theo đó, cần mở rộng mạng lưới điểm thu hồi thiết bị điện tử đã qua sử dụng tại khu dân cư, cơ quan, doanh nghiệp, trường học và các cơ sở kinh doanh thiết bị điện tử. Đồng thời, tăng cường kết nối giữa nhà sản xuất, nhà phân phối, đơn vị thu gom và cơ sở tái chế, từng bước phát triển hệ thống thu gom, tái chế chính thức.
Lý giải sự cần thiết của các giải pháp trên, ông Hồ Kiên Trung cho biết, cùng với sự phát triển của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, thiết bị điện tử ngày càng phổ biến, trở thành vật dụng thiết yếu trong đời sống của nhiều tầng lớp người dân.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số càng nhanh, vòng đời thiết bị càng có xu hướng rút ngắn, kéo theo lượng chất thải điện tử gia tăng, tạo áp lực lớn đối với công tác thu gom, lưu giữ, tái chế và xử lý.
Dẫn số liệu từ báo cáo The Global E-waste Monitor 2024, ông Trung cho biết, năm 2022, toàn thế giới phát sinh khoảng 62 triệu tấn chất thải điện tử, nhưng chỉ 22,3% được ghi nhận là thu gom và tái chế theo phương thức bảo đảm môi trường.
Tại Việt Nam, lượng chất thải điện tử phát sinh năm 2022 khoảng 516.000 tấn, tương đương 5,3 kg/người, tăng hơn 4 lần so với mức 116.000 tấn năm 2014. Trong đó, thiết bị điện tử nhỏ chiếm khoảng 209.000 tấn; thiết bị trao đổi nhiệt như tủ lạnh, điều hòa khoảng 105.000 tấn; thiết bị điện, điện tử cỡ lớn khoảng 85.000 tấn.
Theo Phó Cục trưởng Cục Môi trường, chất thải điện tử vừa chứa những thành phần nguy hại, vừa có nhiều kim loại và vật liệu có giá trị như đồng, nhôm, vàng cùng các linh kiện có khả năng thu hồi. Nếu được quản lý hiệu quả và thu gom tốt, chất thải điện tử sẽ trở thành nguồn tài nguyên có giá trị.
Diễn đàn Công nhân lao động vì Môi trường 2026 với chủ đề “Xanh hóa chuyển đổi số, số hóa chuyển đổi xanh - Người lao động trong cuộc chuyển đổi kép” tập trung nhận diện những thách thức môi trường trong quá trình chuyển đổi số, đặc biệt là rác thải điện tử.
Các đại biểu cũng sẽ đưa ra giải pháp nâng cao hiệu quả thu gom, tái chế chất thải, thúc đẩy ứng dụng công nghệ và phát huy vai trò của người lao động trong chuyển đổi xanh.









