Đám đông vây kín ô tô, livestream: Khi nào có thể bị xử lý hình sự?

CVideo: Đám đông vây kín livestream vụ chặn xe đánh ghen.

Vụ người phụ nữ chặn đầu ô tô nghi do mâu thuẫn tình cảm tại chân cầu vượt Bắc Sơn, phường Phan Đình Phùng, tỉnh Thái Nguyên tối 23/9 thu hút hàng trăm người hiếu kỳ tập trung, quay phim, livestream.

Đám đông vây kín chiếc ô tô, ảnh hưởng giao thông và buộc lực lượng chức năng phải có mặt giải tán. Từ đây đặt ra câu hỏi: Người dân đứng xem, quay phim, livestream khi nào chỉ là hành vi bình thường và khi nào có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý?

Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), cho rằng cần phân biệt rõ giữa việc ghi nhận một sự việc xảy ra nơi công cộng với hành vi tụ tập gây mất trật tự, cản trở giao thông.

Ranh giới giữa ghi hình và gây rối trật tự

Theo luật sư Đặng Văn Cường, việc người dân tò mò đứng xem hoặc dùng điện thoại ghi lại một sự việc bất thường nơi công cộng không mặc nhiên là hành vi vi phạm pháp luật.

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, quy định tại Điều 32 một số trường hợp được ghi âm, ghi hình và xử lý dữ liệu cá nhân thu thập tại nơi công cộng mà không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu, trong đó có trường hợp nhằm bảo đảm trật tự, an toàn xã hội hoặc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Tuy nhiên, việc được ghi hình không đồng nghĩa người dân có thể tùy ý tiếp cận hiện trường, cản trở giao thông hoặc gây mất trật tự.

“Cần phân biệt rất rõ ‘đứng xem, ghi nhận sự việc’ với ‘tụ tập đông người làm mất trật tự, cản trở giao thông’. Đây là hai hành vi có tính chất pháp lý hoàn toàn khác nhau”, luật sư Cường nói.

Theo luật sư Đặng Văn Cường, một người đứng ở vị trí phù hợp, không cản trở giao thông, không can thiệp vào diễn biến vụ việc và không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác thì việc quan sát, ghi hình không đồng nghĩa với hành vi vi phạm pháp luật.

Ngược lại, khi nhiều người cùng tràn xuống lòng đường, vây quanh phương tiện, cản trở việc đi lại, không chấp hành yêu cầu của lực lượng chức năng hoặc có hành vi hò hét, kích động, lôi kéo người khác, tính chất vụ việc có thể thay đổi.

“Sự hiếu kỳ là phản ứng tâm lý bình thường, nhưng pháp luật không thể dựa trên sự hiếu kỳ để cho phép hàng trăm người cùng đổ ra đường, vây kín một phương tiện, cản trở giao thông hoặc gây mất an ninh, trật tự”, luật sư Cường phân tích.

Cùng có mặt nhưng trách nhiệm pháp lý có thể khác nhau

Theo Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường, trong một đám đông, không thể mặc nhiên xác định tất cả những người có mặt đều phải chịu cùng một trách nhiệm pháp lý.

Có người chỉ đứng xem trong thời gian ngắn, có người quay phim, livestream; trong khi một số người có thể trực tiếp chặn phương tiện, kích động, lôi kéo người khác. Trường hợp nghiêm trọng hơn, có thể xuất hiện hành vi cản trở lực lượng chức năng, tấn công người khác hoặc phá hoại tài sản.

Vì vậy, khi xem xét trách nhiệm, cơ quan chức năng cần xác định cụ thể hành vi, mức độ tham gia và ý thức của từng người, đồng thời đánh giá hậu quả, mức độ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

“Trách nhiệm pháp lý phải được cá thể hóa theo hành vi và lỗi của từng người”, luật sư Cường nhấn mạnh.

Điều này cũng có nghĩa việc một người xuất hiện trong một video ghi lại cảnh đám đông không đồng nghĩa người đó đương nhiên bị xử lý hình sự. Cơ quan chức năng cần căn cứ vào chứng cứ và hành vi cụ thể để xác định có vi phạm hay không, nếu có thì ở mức độ nào.

Có thể bị phạt hành chính, thậm chí phạt tù đến 7 năm

Theo quy định hiện hành, hành vi gây rối trật tự công cộng nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự có thể bị xử phạt hành chính. Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 4-6 triệu đồng đối với hành vi gây rối trật tự công cộng hoặc tổ chức, thuê, giúp sức, xúi giục, lôi kéo, dụ dỗ, kích động người khác thực hiện hành vi này nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ở mức độ nghiêm trọng hơn, hành vi có thể bị xem xét về Tội gây rối trật tự công cộng theo Điều 318 Bộ luật Hình sự.

Theo khoản 1 Điều 318, người gây rối trật tự công cộng gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc thuộc các trường hợp luật định có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đến 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Trường hợp phạm tội thuộc các tình tiết định khung tăng nặng quy định tại khoản 2 Điều 318, mức phạt tù có thể từ 2 đến 7 năm.

Khoản 2 Điều 318 quy định mức phạt tù từ 2 đến 7 năm đối với các trường hợp có tình tiết định khung, trong đó có hành vi gây cản trở giao thông nghiêm trọng hoặc gây đình trệ hoạt động công cộng.

Như vậy, việc một đám đông gây ùn tắc hoặc ảnh hưởng đến giao thông chưa đồng nghĩa tất cả những người có mặt sẽ bị xử lý hình sự. Để xác định trách nhiệm, cơ quan chức năng phải đánh giá tính chất, mức độ của hành vi và vai trò của từng cá nhân.

Livestream không phải “lá chắn” trước pháp luật

Một vấn đề khác được luật sư Cường lưu ý là việc livestream.

Theo ông, pháp luật không cấm người dân ghi hình hoặc livestream một sự việc đang diễn ra tại nơi công cộng. Tuy nhiên, quyền sử dụng mạng xã hội không đồng nghĩa với việc người livestream được đứng ngoài mọi giới hạn của pháp luật.

Nếu vì muốn có hình ảnh, thu hút người xem mà người livestream đứng giữa đường, chen vào hiện trường, cản trở giao thông, cản trở lực lượng chức năng hoặc kích động những người xung quanh thì hành vi này cần được xem xét độc lập theo tính chất, mức độ cụ thể.

Đặc biệt, việc ghi hình và việc sử dụng, phát tán hình ảnh là hai vấn đề cần phân biệt.

Điều 32 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 quy định dữ liệu cá nhân thu được từ hoạt động ghi âm, ghi hình tại nơi công cộng phải được xử lý phù hợp với mục đích thu thập, không được sử dụng vào mục đích trái pháp luật hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của chủ thể dữ liệu.

Vì vậy, theo luật sư Cường, cần phân biệt việc ghi nhận khách quan một sự kiện với việc cắt ghép, đặt tiêu đề xúc phạm, gán ghép thông tin chưa được kiểm chứng hoặc công khai thông tin cá nhân nhằm bêu riếu, xúc phạm người khác.

“Quyền sử dụng mạng xã hội không phải là quyền đứng ngoài mọi giới hạn pháp luật”, luật sư Cường cảnh báo.

Tùy tính chất, mức độ và hậu quả, hành vi đăng tải, phát tán thông tin, hình ảnh xâm phạm danh dự, nhân phẩm hoặc đời tư của người khác có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý theo các quy định có liên quan.

Đừng biến sự việc trên đường phố thành “sân khấu” livestream

Từ vụ việc tại Thái Nguyên, luật sư Đặng Văn Cường khuyến cáo người dân cần thận trọng khi chứng kiến những sự việc bất thường nơi công cộng, đặc biệt không để việc hiếu kỳ, quay phim, livestream biến thành hành vi tụ tập, cản trở giao thông hoặc gây mất an ninh, trật tự.

Việc dừng lại quan sát, ghi nhận thông tin không đồng nghĩa với quyền chen vào hiện trường, vây quanh phương tiện, cản trở giao thông hoặc can thiệp vào quá trình xử lý của lực lượng chức năng.

Với người sử dụng mạng xã hội, việc có trong tay một đoạn video cũng không đồng nghĩa được tùy ý phát tán hình ảnh, thông tin liên quan đến người khác.

“Khi đám đông biến một sự việc cá nhân thành ‘sân khấu’ giữa đường phố và livestream trở thành động lực khiến họ tiếp tục tụ tập, nguy cơ phát sinh vi phạm pháp luật sẽ tăng lên rất nhanh”, luật sư Cường nói.

Theo ông, khi chứng kiến sự việc bất thường trên đường phố, người dân nên giữ khoảng cách an toàn, không chen lấn, kích động, chấp hành hướng dẫn của lực lượng chức năng và cân nhắc kỹ trước khi chia sẻ hình ảnh, thông tin lên mạng xã hội.