Vì sao người Mỹ không chuộng ăn cá chép?

Cá chép là một trong những loài cá được nuôi nhiều nhất trên thế giới, đặc biệt ở châu Á, nơi nó là món ăn truyền thống trong các bữa tiệc và dịp lễ. Ở Trung Quốc, cá chép nguyên con thường được phục vụ trong tiệc cưới. Ở Việt Nam, cá chép gắn với hình tượng ông Công ông Táo về trời, hay món ngon như cá chép om dưa. Tuy nhiên, người Mỹ lại hoàn toàn không yêu thích món ngon này.

Lý do người Mỹ không ăn cá chép

Đối với người Mỹ, cá chép không phải là một lựa chọn thực phẩm hấp dẫn. Thậm chí nhiều người thẳng thừng mỉa mai cá chép là “trash fish” (loài cá rác) hoặc “bottom feeder” (cá ăn ở đáy nước). Thái độ này không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của một quá trình phát triển lâu dài trong lịch sử, văn hoá và ẩm thực.

Nhiều xương dăm

Ở Mỹ, cá chép ít khi xuất hiện trên thực đơn các nhà hàng hay bữa cơm gia đình. Một phần nguyên nhân đến từ thói quen ẩm thực. Người Mỹ thường ít khi chế biến nguyên con cá, thay vào đó cá được ưu tiên phi lê để tiện ăn, nên ưa chuộng các loại cá dễ phi lê như cá hồi, cá ngừ, cá tuyết.

Cá chép lại có cấu trúc xương hình chữ Y rất phức tạp, nhiều xương nhỏ, xương dăm phân bố khắp thân khiến việc lọc xương trở nên khó khăn hơn nhiều so với các loài cá biển. Điều này làm giảm đáng kể mức độ hấp dẫn của cá chép với thực khách Mỹ.

Mùi bị cho là không thơm

Một trong những lý do thường được nhắc tới là hương vị “bùn” mà nhiều người Mỹ cảm nhận ở thịt cá chép. Cá chép là loài ăn đáy, tìm thức ăn trong bùn, rong rêu dưới đáy sông hồ. Điều này khiến thịt cá có mùi, khác biệt hẳn với cá biển hay cá tra.

Mùi vị này có thể giảm đáng kể nếu cá chép được nuôi trong môi trường sạch hoặc được chuẩn bị đúng cách. Tuy nhiên, định kiến lâu đời khiến nhiều người Mỹ tin rằng đây là loại cá kém chất lượng. Chính yếu tố tâm lý này đã tạo nên một vòng luẩn quẩn. Vì cá bị coi là không ngon, nên rất ít người thử ăn; vì ít người thử, nên thị trường không phát triển; và vì thị trường không phát triển, cá chép tiếp tục bị xem là loài không phải để ăn.

Bị coi là loài gây hại

Cá chép không phải loài cá bản địa ở nước Mỹ. Vào những năm 1970, Người Mỹ đưa cá chép châu Á vào những ao, đầm ở miền Nam với hy vọng cải tạo môi trường. Họ dùng cá chép để làm sạch ao nuôi cá tra, giúp chúng khỏe mạnh hơn. Tuy nhiên, sáng kiến này trở nên phản tác dụng khi cá chép thoát ra sông Mississippi và sinh sản, rồi tiến vào Ngũ Đại Hồ, đe dọa cuộc sống của các sinh vật thủy sinh địa phương.

Cá chép lan rộng khắp sông hồ ở Mỹ, cạnh tranh nguồn thức ăn với các loài bản địa và thậm chí gây hại cho hoạt động du lịch, thể thao trên sông hồ. Theo các nhà nghiên cứu, cá chép ngốn tới 1/5 lượng sinh vật phù du trong Ngũ Đại Hồ, đe dọa ngành công nghiệp đánh cá và du lịch trị giá 4 tỷ USD/năm ở 5 hồ này.

Nhằm ngăn chặn sự lây lan của loài cá này, người Mỹ đã dựng rào cản nhằm tách sông Mississippi và Ngũ Đại Hồ. Điều này khiến thông tin về cá chép trong cộng đồng Mỹ gắn liền với “cá xâm lấn”, “mối đe dọa môi trường” thay vì là nguồn thực phẩm.

Đổi tên để "tiêu diệt"

Chính phủ Mỹ và các nhà khoa học thực phẩm đang nỗ lực thay đổi định kiến về cá chép do muốn người dân chung tay giảm thiểu số lượng cá chép trong tự nhiên bằng cách ăn chúng.

Vào năm 2022, bang Illinois và các đối tác đã chính thức công bố tên gọi mới cho cá chép là "Copi" thay cho từ cũ là "Carp". Đây là một chiến thuật marketing tương tự như cách người Mỹ từng đổi tên "Cá răng cẩu Patagonia" thành "Cá tuyết Chile" để khiến nó nghe có vẻ sang trọng và ngon miệng hơn.

Các đầu bếp đang nỗ lực chế biến cá chép thành các món xay nhuyễn như chả cá, xúc xích cá để loại bỏ hoàn toàn vấn đề xương dăm. Họ còn hy vọng có thể đưa loài cá này vào thực đơn của các trường học và quân đội.