Thêm nhiều hệ thống pháo phản lực HIMARS sẵn sàng đối đầu Nga ở Bắc Cực

HIMARS thử lửa trong băng giá Alaska

Lục quân Mỹ đã triển khai hệ thống M142 HIMARS tham gia bắn đạn thật trong khuôn khổ cuộc diễn tập JPMRC 26-02 tại Alaska, nhằm kiểm chứng năng lực “triển khai nhanh, tích hợp và tung đòn hỏa lực chính xác tầm xa” trong điều kiện giá lạnh khắc nghiệt và địa hình phức tạp.

Lữ đoàn Pháo binh Dã chiến số 17 tiến hành một nhiệm vụ đột kích mặt đất, tập trung kiểm tra khả năng cơ động và khai hỏa nhanh của các bệ phóng trong môi trường mà nhiệt độ âm sâu, địa hình băng tuyết và thách thức hậu cần có thể làm tê liệt toàn bộ nhịp độ tác chiến.

Theo tuyên bố của Lục quân Mỹ, việc tích hợp hỏa lực tầm xa vào huấn luyện tại Bắc Cực là yếu tố then chốt để bảo đảm lực lượng có thể phản ứng tức thời trong môi trường tranh chấp.

Tuy nhiên, nhiệt độ cực thấp đã tạo ra thách thức kỹ thuật đáng kể khi nhiều bộ phận quan trọng của bệ phóng bị đóng băng, đe dọa tiến độ khai hỏa. Lữ đoàn Pháo binh 17 phải phối hợp chặt chẽ với Sư đoàn Dù 11 và các đơn vị bảo đảm sân bay để duy trì nhiệt độ vận hành cho hệ thống, bảo đảm các bệ phóng vẫn nằm trong ngưỡng kỹ thuật cho phép.

HIMARS được thiết kế trên khung gầm xe tải quân sự 6x6, trọng lượng khoảng 16 tấn, mang theo một pod chứa 6 rocket dẫn đường hoặc một tên lửa đạn đạo chiến thuật. Chính cấu hình gọn nhẹ này cho phép hệ thống có độ cơ động cao, vượt địa hình tốt và có thể vận chuyển bằng máy bay vận tải chiến thuật, tạo ưu thế sống còn trong môi trường mà tốc độ “bắn - cơ động - ẩn giấu” quyết định sự tồn tại.

NATO siết vòng cung hỏa lực quanh Moskva

Động thái tại Alaska diễn ra trong bối cảnh nhiều thành viên NATO gia tăng hiện diện quân sự ở vùng cực Bắc - khu vực mà trong 8 quốc gia có lãnh thổ Bắc Cực, chỉ Nga đứng ngoài liên minh. Trước đó đầu tháng 2, HIMARS đã bắn đạn thật gần Klaipeda, Litva, cách biên giới Nga khoảng 50 km, động thái được giới phân tích coi là màn phô diễn sức mạnh.

Giữa tháng 1, pháo binh Mỹ và Litva cũng huấn luyện hiệp đồng tại Pabrade gần biên giới Belarus, tập trung vào khả năng phối hợp khai hỏa HIMARS trong kịch bản xung đột cường độ cao.

Không chỉ Mỹ, Ba Lan cũng từng triển khai HIMARS tới Phần Lan tham gia diễn tập Swift Response 25, cho thấy hệ thống này đang trở thành một trong những trụ cột hỏa lực cơ động của NATO ở sườn đông và khu vực Bắc Âu.

Trong chiến sự Ukraine, HIMARS từng đóng vai trò nổi bật khi tấn công sâu sau phòng tuyến Nga, phá hủy nhiều mục tiêu giá trị cao, từ sở chỉ huy, kho đạn cho tới các thành phần của hệ thống phòng không S-400 Triumf. Đòn tập kích ngày 1/1/2023 vào một doanh trại tạm thời ở Donetsk cũng gây ra nhiều thương vong cho quân đội Nga.

Ngoài rocket dẫn đường tầm xa, HIMARS còn có thể phóng tên lửa đạn đạo chiến thuật ATACMS với tầm bắn lên tới khoảng 300 km, cho phép tấn công sân bay, kho hậu cần và mục tiêu chiến lược sâu trong lãnh thổ đối phương. Việc gói gọn năng lực này trong một nền tảng cơ động cao giúp Mỹ và NATO có thể nhanh chóng tái bố trí hỏa lực tới các điểm nóng, kể cả trong điều kiện Bắc Cực.

Bắc Cực - mặt trận chiến lược sống còn

Đối với Nga, Bắc Cực không chỉ là vành đai phòng thủ mà còn là trụ cột kinh tế, đóng góp khoảng 20% GDP quốc gia, đồng thời là nơi đặt phần lớn lực lượng tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo - thành tố chủ lực của răn đe hạt nhân chiến lược. Tuyến đường biển phương Bắc ngày càng mở rộng do băng tan cũng khiến khu vực này có giá trị thương mại và quân sự ngày càng lớn.

Tháng 12 vừa qua, Tư lệnh Hải quân Nga, Đô đốc Alexander Moiseyev cảnh báo rằng các quốc gia NATO giáp Bắc Cực đang tăng tốc đóng tàu phá băng và phát triển nhiều loại UAV chuyên biệt cho tác chiến vùng cực. Ông cho rằng Nga đang xây dựng công cụ răn đe quân sự tại Bắc Cực, nhưng “không phải chúng tôi tiến gần biên giới họ, mà họ đang tiến sát biên giới chúng tôi”.

Việc Mỹ đưa HIMARS tới Alaska bắn đạn thật vì thế không đơn thuần là một cuộc diễn tập kỹ thuật. Nó phản ánh xu hướng quân sự hóa ngày càng rõ nét ở Bắc Cực, nơi hỏa lực tầm xa, khả năng cơ động nhanh và năng lực sống sót trong môi trường khắc nghiệt sẽ quyết định ưu thế nếu kịch bản đối đầu cường độ cao với Moskva trở thành hiện thực.