Thế trận giữ nước trong kỷ nguyên số: Thêm bạn, bớt thù

Nghệ thuật giữ nước hiệu quả nhất là không để chiến tranh xảy ra, là dập tắt mọi nguy cơ chiến tranh, xung đột ngay từ trong suy nghĩ, trong toan tính của các thế lực ngoại bang. Trong kỷ nguyên số, khi một dòng mã độc ẩn danh có thể làm tê liệt cả một nền kinh tế quốc gia; khi tên lửa siêu thanh thu hẹp khoảng cách địa lý nửa vòng trái đất xuống chỉ còn tính bằng phút, thì "lá chắn" bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa hiệu quả nhất là một đường lối ngoại giao linh hoạt, khôn khéo.

Với nghệ thuật ngoại giao chân thành và mềm dẻo, chúng ta có thể thu hẹp khoảng cách, hoá giải bất đồng, tạo dựng nên một vành đai bảo vệ Tổ quốc bên ngoài lãnh thổ.

Tội phạm mạng - hiểm họa toàn cầu

Tháng 10/2025, dư luận quốc tế và trong nước dành sự chú ý đặc biệt đến một sự kiện diễn ra tại Thủ đô Hà Nội. Đó là Lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng. Lần đầu tiên trong lịch sử, tên Thủ đô ngàn năm văn hiến của Việt Nam được gắn chặt với một công ước quốc tế quy mô toàn cầu của Liên hợp quốc về an ninh phi truyền thống.

Không gian mạng hoàn toàn không có biên giới. Những cuộc tấn công mạng phá hoại hạ tầng điện lưới quốc gia, những chiến dịch tán phát tin giả hòng đánh sập thế trận lòng dân có thể được khởi tạo từ một máy chủ vô danh nằm ở bên kia bán cầu.

Theo báo cáo của các tổ chức an ninh mạng quốc tế, năm 2025, thiệt hại kinh tế toàn cầu do tội phạm mạng gây ra là 10,5 nghìn tỷ USD. Con số này gấp hơn 4 lần tổng chi tiêu quốc phòng của tất cả các quốc gia trên thế giới. Nó cũng tương đương với tổng thu nhập quốc nội của cả ba cường quốc Nhật Bản, Anh và Đức. Trung bình, một vụ rò rỉ dữ liệu khiến các tổ chức tổn thất tới gần 5 triệu USD. Như vậy, không gian mạng giờ đây không chỉ là môi trường kết nối thông tin, mà đã trở thành một chiến trường.

Phát biểu tại Lễ mở ký Công ước, Chủ tịch nước Lương Cường khẳng định, trong kỷ nguyên số, tội phạm mạng không chỉ là thách thức của riêng một quốc gia, mà còn là hiểm họa toàn cầu, đe dọa an ninh, ổn định chính trị, kinh tế và đời sống xã hội.

Việt Nam luôn coi chống tội phạm mạng là một trong những ưu tiên trong chính sách an ninh quốc gia, đồng thời tích cực tham gia cùng cộng đồng quốc tế trong đấu tranh chống tội phạm mạng. Việt Nam nhận thức rõ, với đặc tính không biên giới của không gian mạng, muốn chống tội phạm mạng hiệu quả phải thông qua đoàn kết, hợp tác giữa các quốc gia và thượng tôn pháp luật.

Việc Việt Nam chủ động đăng cai và tham gia các Công ước quốc tế về tội phạm mạng chính là đòn phản công sắc bén: Thêm bạn, bớt thù trên không gian số. Bằng việc ký kết các hiệp ước này, chúng ta kết nối hệ thống an ninh mạng của Việt Nam với mạng lưới cảnh sát toàn cầu, với lực lượng an ninh công nghệ cao của các cường quốc trên thế giới.

Chúng ta chia sẻ dữ liệu tình báo, thiết lập cơ chế dẫn độ và truy quét tội phạm xuyên biên giới. Khi thế giới ảo được kết nối bằng tình đoàn kết và cam kết pháp lý của nhiều quốc gia, những bóng ma hacker thù địch sẽ lập tức bị cô lập, bị tước đi những vỏ bọc ẩn danh an toàn. Việc kết bạn trên không gian mạng đã trực tiếp triệt tiêu không gian sinh tồn của những kẻ muốn dùng công nghệ cao để phá hoại đất nước ta.

Theo Thiếu tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an, với việc tổ chức và tham gia ký Công ước Hà Nội, Việt Nam đã thu hẹp số lượng kẻ thù, ngăn chặn từ xa các chiến dịch tấn công hạ tầng số của Việt Nam.

"Công ước Hà Nội đã thể hiện rất rõ vai trò của Việt Nam, sự tin tưởng của Liên hợp quốc đối với Việt Nam là một quốc gia đóng vai trò tập hợp và dẫn dắt được các nguồn lực trên thế giới để chung tay cùng nhau đấu tranh chống các loại tội phạm", Thiếu tướng Lê Xuân Minh cho biết.

Thế giới đang bước vào một thời kỳ đầy biến động. Cạnh tranh địa chính trị giữa các nước lớn diễn ra gay gắt, các cuộc chạy đua vũ trang công nghệ cao diễn ra trên phạm vi toàn cầu. Trong vòng xoáy đó, đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, với phương châm "Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế" chính là bản tuyên ngôn vì hòa bình.

Chưa bao giờ, cơ đồ, tiềm lực và vị thế quốc tế của Việt Nam lại tỏa sáng rực rỡ như hôm nay. Chỉ trong một thời gian ngắn, Thủ đô Hà Nội đã liên tiếp trải thảm đỏ đón tiếp những người đứng đầu các cường quốc. Từ những quốc gia từng là cựu thù, từng gieo rắc bao đau thương bom đạn lên dải đất hình chữ S, nay trở thành những đối tác hợp tác sâu rộng về kinh tế, khoa học kỹ thuật và quốc phòng an ninh.

Chúng ta mở cửa đón các tập đoàn công nghệ hàng đầu của thế giới đến đầu tư, cùng phát triển trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn. Sự đan xen lợi ích sâu sắc ấy đã tự động tạo ra một vành đai bảo vệ Tổ quốc từ xa.

Khi sự phát triển, ổn định và bình yên của Việt Nam gắn liền chặt chẽ với lợi ích chiến lược của các cường quốc, thì bất kỳ một ý đồ nào định dùng vũ lực hay chiến tranh công nghệ cao để đe dọa Việt Nam, cũng chính là đang đe dọa đến lợi ích của cục diện toàn cầu. Chúng ta đã gắn kết lợi ích để triệt tiêu nguy cơ xung đột và hợp tác để vô hiệu hóa bạo lực, chiến tranh.

Việt Nam lựa chọn lẽ phải, đứng về chính nghĩa và không tham gia liên minh quân sự. Trong thời đại chiến tranh công nghệ cao có sức tàn phá khủng khiếp, chính sách này không phải là né tránh, mà là sự lựa chọn đúng với xu thế thời đại.

Bởi vì khi tham gia vào một liên minh quân sự, đồng nghĩa với việc chúng ta tự động "kết nạp" thêm kẻ thù của liên minh đó thành kẻ thù của chính mình. Sự vướng mắc vào các hiệp ước phòng thủ tập thể dễ dàng đẩy một quốc gia vào những cuộc chiến tranh ủy nhiệm.

Thiếu tướng Nguyễn Hồng Quân, nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Quốc phòng phân tích, trong suốt thời kỳ tồn tại các liên minh quân sự, tình hình khu vực, thế giới luôn căng thẳng, bởi các liên minh này đối đầu nhau, nhất là khi giữa họ có những mâu thuẫn về lợi ích.

Họ công khai hoặc ngầm chạy đua vũ trang, tăng cường sự hiện diện quân sự, đẩy mạnh hoạt động khiêu khích, lôi kéo các quốc gia, khu vực đến gần hiểm họa chiến tranh. Việt Nam cũng là nạn nhân của cuộc chiến tranh nóng đó vào những năm 60-70 của thế kỷ trước.

Cuộc xung đột nảy lửa giữa liên quân Mỹ - Israel và Iran hiện nay cho thấy rõ điều đó. Khi ngọn lửa chiến tranh vừa bùng phát, những quốc gia đồng minh của Mỹ tại Trung Đông ngay lập tức bị cuốn vào vòng xoáy.

Trong đòn đáp trả chớp nhoáng, Iran đã phóng tên lửa đạn đạo tấn công cùng lúc hơn 800 mục tiêu trải rộng trên lãnh thổ 11 quốc gia trong khu vực. Hơn 20 căn cứ quân sự của Mỹ và đồng minh đồn trú tại các quốc gia này đã trở thành tọa độ hứng chịu những cơn mưa hỏa lực không kích.

Lấy nhân nghĩa để thắng hung tàn

Việt Nam từng đi qua quá nhiều đau thương, mất mát của chiến tranh để thấu hiểu đến tận cùng giá trị của hòa bình. Chúng ta chọn chính nghĩa, chọn lẽ phải, chọn luật pháp quốc tế, chọn giải quyết mọi tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.

Chính sự độc lập, tự chủ ấy đã giảm thiểu, triệt tiêu những nguy cơ chiến tranh. Không gây thù, không chuốc oán, không chọn bên, không đi theo nước này để chống nước kia. Việt Nam chỉ chọn hòa bình. Đây cũng là nhận định của PGS.TS Dương Văn Quảng, nguyên Giám đốc Học viện Ngoại giao.

Theo PGS.TS Dương Văn Quảng, người dân trên khắp thế giới hiện nay đều yêu chân lý, yêu bình đẳng. Kể cả những nước lớn vẫn muốn ủng hộ công lý, lẽ phải, ủng hộ sự công bằng, chống lại chiến tranh, chống lại sự đàn áp, bất bình đẳng. Việt Nam không bao giờ chọn bên, mà hành xử vì lợi ích của quốc gia, vì lợi ích chung, vì lẽ phải trong quan hệ quốc tế.

"Trong quan hệ quốc tế từ xưa tới nay, nhiều người nói rằng, với mấy nước lớn thì phải đứng theo nước này, nước kia. Đúng là có một thời như thế, nhưng bây giờ không phải vậy. Nước lớn vẫn là nước lớn. Họ vẫn có vai trò nhưng không có nghĩa là chúng ta phải đứng theo nước này hay nước kia", PGS.TS Dương Văn Quảng cho biết.

Để củng cố vững chắc hơn nữa hình ảnh một nước Việt Nam thân thiện, yêu chuộng hòa bình, những "sứ giả hòa bình" mang trên mình màu áo Bộ đội Cụ Hồ đang chủ động vươn xa, tạo dựng lòng tin chiến lược với bạn bè năm châu thông qua các hoạt động Gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc.

Tại những vùng rốn lũ của xung đột, nghèo đói như Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi hay khu vực Abyei, những sĩ quan quân y, những người lính công binh Việt Nam xuất hiện mang theo máy xúc để san lấp đường sá, nối liền những nhịp cầu đứt gãy. Họ mang theo thuốc men để cứu chữa bệnh nhân. Họ mang theo hạt giống để dạy người dân bản địa cách gieo trồng rau xanh.

Trong bối cảnh thế giới đang rúng động bởi những màn trình diễn vũ khí công nghệ cao giết người hàng loạt, thì hình ảnh những quân nhân Việt Nam mang theo tri thức, mang theo lòng nhân ái để kiến tạo sự sống đã chạm đến trái tim của bạn bè quốc tế yêu chuộng hòa bình. Những lá cờ đỏ sao vàng tung bay giữa châu Phi xa xôi chính là những "trạm gác tiền tiêu" bảo vệ Tổ quốc.

Đại úy Sa Minh Ngọc vẫn bồi hồi, xúc động khi nhớ lại kỷ niệm được chứng kiến cờ Tổ quốc bay lên giữa vùng đất Châu Phi xa xôi, cằn cỗi.

"Tôi sẽ không bao giờ quên được khoảnh khắc trong ngày lễ thượng cờ ở khu vực bảo vệ thường dân Liên hợp quốc vì ở thời điểm đấy, tôi là người đã kéo lá cờ Tổ quốc đầu tiên được tung bay tại Nam Sudan. Tôi rất xúc động, nhất là hình ảnh các em nhỏ tại châu Phi chạm vào lá cờ Tổ quốc Việt Nam và hô to hai chữ Việt Nam", Đại úy Sa Minh Ngọc kể lại.

Chúng ta lấy nhân nghĩa để thắng hung tàn, dùng lòng tốt để chinh phục nhân loại. Khi thế giới thấu hiểu, tôn trọng và yêu mến Việt Nam, thì đó chính là một "lá chắn mềm" ngăn chặn mọi ý đồ bôi nhọ, cô lập hay chống phá từ các thế lực thù địch. Thêm một người bạn quốc tế, là bớt đi một nguy cơ chiến tranh. Thêm một cái bắt tay hợp tác là tước đi một viên đạn trên chiến trường.

Chiến tranh công nghệ cao, với sức mạnh của vũ khí không người lái, tên lửa siêu thanh và các cuộc tấn công trên không gian số đang viết lại hoàn toàn hình thái, phương thức tác chiến của nghệ thuật quân sự nhân loại.

Nhưng, với bản lĩnh của một dân tộc đã đúc kết được nghệ thuật giữ nước qua hàng ngàn năm lịch sử, đứng trước những cơn bão công nghệ ấy, Việt Nam hoàn toàn không bị động. Chúng ta đã và đang tạo lập, thiết lập và củng cố một thế trận phòng thủ liên hoàn, toàn diện, vững chắc.

"Thanh gươm" hiện đại của Quân đội không ngừng được mài sắc. "Điểm tựa" sức mạnh của nền kinh tế và thế trận lòng dân được đắp bồi kiên cố. Và "vành đai" ngoại giao rộng mở vươn xa đang chặn đứng khói lửa chiến tranh.

Ba thành tố ấy đan quyện vào nhau, tạo nên một thế kiềng ba chân vững chắc, tạo thành một thế trận giữ nước liên hoàn trong kỷ nguyên số. Có một nền hòa bình vững chắc, có một môi trường ổn định dài lâu, đó chính là tiền đề, là nền tảng tiên quyết mở đường cho dân tộc Việt Nam cất cánh vươn mình rạng rỡ trong kỷ nguyên mới.