Nữ sinh 18 tuổi suýt hỏng thận vì thói quen ăn mì tôm, trà sữa thay nước lọc

Nữ sinh 18 tuổi ở Hà Nội vừa được đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện E trong đêm vì cơn đau dữ dội vùng thắt lưng, tình trạng các bác sĩ gọi là “cơn đau bão thận”.

Bác sĩ Mai Văn Lực, Khoa Ngoại tiết niệu – Nam học, Bệnh viện E, cho biết bệnh nhân nhập viện trong tình trạng đau quặn thận dữ dội, kèm tiểu buốt và nôn ói. Cơn đau xuất hiện đột ngột, lan từ vùng hông lưng xuống bụng dưới, khiến bệnh nhân gần như kiệt sức.

Kết quả chụp CT cho thấy thận bị viêm nặng do nước tiểu tắc nghẽn. Nguyên nhân là viên sỏi niệu quản kích thước khoảng 4 mm mắc kẹt, gây bít tắc đột ngột đường thoát nước tiểu. Tình trạng ứ đọng kéo dài khiến thận phù nề, viêm và có hình ảnh gần như “hóa đá”.

Theo bác sĩ Lực, dù kích thước nhỏ, sỏi niệu quản vẫn có thể gây biến chứng nghiêm trọng nếu làm tắc hoàn toàn dòng nước tiểu. Khi đó, người bệnh có nguy cơ nhiễm trùng, suy giảm chức năng thận, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Bệnh nhân cho biết có thói quen ăn nhiều mì ăn liền, uống trà sữa nhưng lại uống rất ít nước lọc. Bác sĩ nhận định đây là những yếu tố nguy cơ rõ ràng dẫn đến hình thành sỏi tiết niệu. Chế độ ăn nhiều muối, phụ gia và đường trong khi lượng nước nạp vào không đủ khiến nước tiểu trở nên cô đặc, tạo điều kiện cho các tinh thể khoáng chất kết tụ thành sỏi.

Trước đây, sỏi thận ở trẻ em và thanh thiếu niên khá hiếm gặp. Những năm gần đây, bệnh lý này xu hướng “trẻ hóa”. Tại Khoa Ngoại tiết niệu – Nam học, không ít trường hợp suy thận mạn, thận ứ mủ hoặc sỏi san hô phá hủy gần như toàn bộ nhu mô thận xuất phát từ những sai lầm sinh hoạt rất cơ bản.

Đáng lo ngại, nhiều bệnh nhân còn rất trẻ nhưng phải đối mặt với nguy cơ chạy thận suốt đời chỉ vì chủ quan với những dấu hiệu ban đầu.

Theo bác sĩ Lực, sai lầm phổ biến nhất là uống quá ít nước. Nước giúp pha loãng nước tiểu và hạn chế sự kết tinh khoáng chất tạo sỏi. Người trưởng thành nên uống khoảng 2-2,5 lít nước mỗi ngày, nhiều hơn khi trời nóng hoặc vận động nhiều. Nước tiểu màu vàng sậm là dấu hiệu cơ thể đang thiếu nước. Nếu tình trạng cô đặc nước tiểu kéo dài, nguy cơ hình thành sỏi sẽ tăng lên đáng kể.

Một hiểu lầm khác là cho rằng không đau nghĩa là không có bệnh. Trên thực tế, nhiều viên sỏi lớn nằm trong thận không gây cơn đau dữ dội nhưng âm thầm làm suy giảm chức năng thận. Khi phát hiện, thận đôi khi đã tổn thương không thể hồi phục.

Nếu xuất hiện cơn đau quặn vùng thắt lưng lan xuống bẹn, hoặc đau kèm sốt cao, người bệnh cần đi cấp cứu ngay vì đó có thể là dấu hiệu thận ứ mủ hoặc nhiễm khuẩn nặng.

Không ít người cũng tin rằng thuốc nam hoặc uống bia có thể “đánh tan” sỏi. Tuy nhiên, theo bác sĩ, các viên sỏi lớn và cứng hầu như không thể tự tan bằng những phương pháp truyền miệng. Việc trì hoãn điều trị có thể làm mất “thời gian vàng”, khiến nguy cơ suy thận và biến chứng tăng lên. Bia chỉ gây lợi tiểu tạm thời nhưng sau đó lại làm cơ thể mất nước và tăng axit uric, từ đó dễ hình thành sỏi mới.

Chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quan trọng. Ăn quá mặn hoặc tiêu thụ nhiều thịt đỏ sẽ làm tăng gánh nặng lọc của thận và thúc đẩy nguy cơ tạo sỏi. Ngược lại, việc kiêng canxi quá mức vì sợ sỏi cũng có thể phản tác dụng, làm tăng hấp thu oxalate và thúc đẩy hình thành sỏi. Nguyên tắc phù hợp là ăn uống cân bằng, giảm muối và hạn chế đạm động vật nhưng không loại bỏ hoàn toàn các nhóm chất.

Bác sĩ khuyến cáo siêu âm ổ bụng định kỳ là phương pháp đơn giản, chi phí thấp nhưng có thể phát hiện sớm sỏi và các bất thường của hệ tiết niệu. Uống đủ nước, ăn uống hợp lý, không nhịn tiểu và đi khám chuyên khoa khi có dấu hiệu bất thường là những cách cơ bản để bảo vệ chức năng thận.