Chiêm ngưỡng những ngôi nhà cổ bên bờ sông Kôn Gia Lai
Nằm bên bờ sông Kôn thuộc địa bàn xã Tây Sơn (tỉnh Gia lai), Làng rau truyền thống Thuận Nghĩa mang nét bình yên, cổ kính bởi hàng trăm cổng ngõ, ngôi nhà mái đỏ nhuốm màu thời gian, hoài cổ.
Những ngôi nhà cổ từ khi khai đất, lập làng bên hàng cau, cây chuối như những mảnh ký ức còn nguyên vẹn của làng quê xưa, âm thầm gìn giữ nếp sống, gia phong và hồn cốt người con đất Võ (Bình Định cũ).
Làng rau Thuận Nghĩa hiện nay còn hơn 10 ngôi nhà cổ hàng trăm tuổi, cao nhất là hơn 300 tuổi.
Những ngôi nhà cổ nói trên của các dòng họ như Quách, Trần, Nguyễn.
Điểm chung dễ nhận thấy của các ngôi nhà cổ nơi đây là kiến trúc truyền thống miền Trung với kiểu nhà gỗ ba gian, hai chái, mái lợp ngói.
Bên trong những ngôi nhà cổ Thuận Nghĩa đều làm bằng chất liệu gỗ, được ông bà xưa chọn lựa rất kỹ, vừa bền, vừa chịu được thời tiết. Chính điều đó đã giúp những ngôi nhà tồn tại qua bao biến động và giữ được “cốt cách” ban đầu.
Điều khiến người ta kinh ngạc là bộ khung gỗ vững chãi mà không hề có một cây đinh sắt, chỉ có những đường mộng thủ công tinh xảo kết nối cột, kèo và xà ngang thành một khối thống nhất.
Không gian thờ tự ở gian giữa luôn là nơi trang trọng nhất, những bức hoành phi, câu đối sơn son thếp vàng đã phai màu theo năm tháng nhưng vẫn toát lên vẻ uy nghiêm.
Sự sẫm màu của gỗ trong những căn nhà cổ tạo nên một vẻ đẹp trầm mặc, uy nghiêm mà những ngôi nhà bê tông cốt thép không có được.
Không cầu kỳ trong trang trí, những ngôi nhà cổ mang vẻ đẹp mộc mạc, hài hòa. Vừa là không gian thờ tự tổ tiên, kết tinh giá trị tinh thần của mỗi dòng họ, vừa là nơi sinh hoạt của gia đình với hiên nhà rộng mở ra khoảng sân gắn liền với đời sống nông nghiệp truyền thống.
Ông Quách Thanh Tâm, chủ một trong những ngôi nhà cổ tiêu biểu của dòng họ Quách, cho biết, qua hàng trăm năm hứng chịu thời tiết, phần lớn các ngôi nhà cổ tại làng rau Thuận Nghĩa đều phải sửa lại phần mái.
"Phần mái có thể dột thì sửa, nhưng cái "cốt cách" bên trong, từ kết cấu đến cách bày trí đều là di sản của ông bà, con cháu tuyệt đối không được thay đổi mà gắng gìn giữ", ông Quách Thanh Tâm chia sẻ.
Không chỉ là tài sản của từng gia đình, những ngôi nhà cổ ở Thuận Nghĩa đang dần được nhìn nhận như một phần di sản chung của cộng đồng.
Khi mô hình du lịch cộng đồng gắn với làng rau Thuận Nghĩa được hình thành, các ngôi nhà cổ trở thành điểm nhấn đặc biệt, kết nối không gian sản xuất nông nghiệp với trải nghiệm văn hóa, lịch sử.
Bình luận