Hành trình giảm rác thải nhựa của người Việt: 'Tết xanh' không còn là khẩu hiệu

Đó là hạn chế đồ nhựa dùng một lần và ưu tiên những lựa chọn bền vững.

Thay đổi từ mâm cỗ, quà biếu đến túi đi chợ

Mỗi dịp Tết đến Xuân về, áp lực rác thải lại gia tăng. Tại các chợ truyền thống, hình ảnh các gian hàng bánh kẹo, thực phẩm, quà biếu được đóng gói trong túi nylon, hộp xốp, ly nhựa dùng một lần xuất hiện dày đặc. Sự tiện lợi vô tình kéo theo lượng rác thải khổng lồ sau kỳ nghỉ.

Tuy nhiên, nhận thức của người dân đang từng bước thay đổi. Thay vì chạy theo sự tiện lợi tuyệt đối, nhiều gia đình bắt đầu điều chỉnh thói quen tiêu dùng ngay từ những việc nhỏ nhất trong căn bếp ngày Tết.

Gia đình chị Nguyễn Thị Nhàn (phường Cầu Giấy, Hà Nội) là một trong những ví dụ cho xu hướng này. Nếu như trước đây chị thường mua bánh chưng đóng gói sẵn, sử dụng hoa nhựa và thực phẩm đựng trong hộp nhựa thì vài năm gần đây, gia đình chị từng bước thay đổi.

Bánh chưng được tự tay gói bằng lá dong mua ở chợ quê, buộc lạt tự nhiên thay cho dây nylon. Nguyên liệu được chọn từ nguồn nông sản sạch. Theo chị Nhàn, việc tự gói bánh không chỉ giảm lượng bao bì nhựa mà còn tạo không khí sum vầy, giúp các con hiểu hơn về giá trị truyền thống. "Các con tôi học được cách trân trọng từng chiếc lá, từng hạt gạo", chị chia sẻ.

Trong những chuyến đi chợ cuối năm, chị Nhàn cũng dùng túi vải thay thế hoàn toàn túi nylon. Đồ trang trí Tết được chị ưu tiên chất liệu giấy, tre, nứa hoặc được tái sử dụng từ năm trước. Hoa nhựa được thay bằng hoa tươi trồng hữu cơ hoặc cây cảnh trong chậu để tiếp tục chăm sóc sau Tết. Theo chị Nhàn, sau một mùa "Tết xanh", gia đình cảm nhận rõ lượng rác thải giảm đi đáng kể.

Tại Ninh Bình, gia đình anh Trần Văn Trình cũng chủ động thay đổi cách chuẩn bị quà biếu dịp năm mới. Thay vì chọn những giỏ quà bọc nhiều lớp nylon và nhựa, anh ưu tiên bao bì sinh học hoặc tự gói quà bằng giấy tái chế, túi vải. Hộp bánh, hộp mứt cũ được giữ lại để dùng cho năm sau.

Không gian Tết trong nhà anh Trình cũng mang dấu ấn tái chế. Chai thủy tinh cũ trở thành lọ hoa, bìa carton được tận dụng làm bảng chúc Tết. Gia đình hạn chế mua cành đào, cành mai chặt sẵn mà chọn cây trồng trong chậu để chăm sóc lâu dài. Theo anh Trình, những thay đổi này không làm giảm đi không khí Tết mà còn giúp các thành viên ý thức hơn về tiết kiệm và trách nhiệm với môi trường.

Giới trẻ chủ động nhập cuộc

Điều đáng chú ý là xu hướng "Tết xanh" không chỉ xuất hiện trong các gia đình trẻ mà còn lan tỏa mạnh mẽ trong giới sinh viên, học sinh - nhóm thường gắn với tiêu dùng tiện lợi.

Nguyễn Minh Thư, sinh viên năm thứ tư tại Đại Học Hà Nội, cho biết năm nay cô gần như không sử dụng túi nylon và đồ nhựa dùng một lần khi mua sắm Tết. Đồ trang trí trong phòng trọ được làm từ bìa carton, giấy màu, có thể tái chế hoặc phân hủy tự nhiên. Với Minh Thư, mỗi lựa chọn nhỏ đều là cách cô thể hiện trách nhiệm với môi trường.

Khánh Linh (sinh năm 2002, phường Tây Tựu, Hà Nội) cũng duy trì thói quen mang túi vải khi đi chợ cùng mẹ. Sau Tết, các loại chai lọ, vỏ lon được cô phân loại để bán phế liệu hoặc tái sử dụng.

Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng của người dân cũng tác động ngược trở lại thị trường. Nhiều cửa hàng, siêu thị đã đưa vào kinh doanh các sản phẩm Tết thân thiện môi trường như dây treo từ rơm, đèn giấy tái chế, hộp quà làm từ lá dừa, bã mía. Ở một số chợ truyền thống, việc gói rau bằng lá chuối hay bán hàng không kèm túi nylon xuất hiện ngày càng nhiều.

Còn chị Tô Trà My, giáo viên tiểu học tại Hà Nội, chia sẻ rằng mỗi dịp Tết, hình ảnh công nhân môi trường làm việc xuyên đêm thu gom rác khiến chị suy nghĩ nhiều hơn. Gần đây, gia đình chị chủ động mua sắm vừa phải, ưu tiên sản phẩm tái chế và hạn chế tối đa đồ nhựa dùng một lần. Theo chị, sống xanh bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong chính ngôi nhà của mình.

Tết đến mang theo kỳ vọng về một khởi đầu mới. Trong nhịp chuyển mình ấy, "Tết xanh" đang dần trở thành biểu tượng của lối sống có trách nhiệm, nơi mỗi lựa chọn tiêu dùng không chỉ phục vụ nhu cầu cá nhân mà còn hướng đến lợi ích chung. Khi túi vải thay cho túi nilon, khi bánh chưng được tự tay gói, hay khi một cây đào trồng chậu được chăm sóc qua nhiều năm, đó không chỉ là hành động giảm rác thải, mà còn là lời cam kết bảo vệ môi trường cho thế hệ mai sau.