(VTC News) - Ngày 14/5 vừa qua, Thủ tướng đầu tiên, người sáng lập nên quốc đảo Singapore Lý Quang Diệu và Thủ tướng kế nhiệm Goh Chok Tong cùng tuyên bố từ chức Bộ trưởng cố vấn cao cấp và rút khỏi nội các Singapore. Đây là một bước ngoặt rất có ý nghĩa với quốc đảo sư tử, đồng thời là tâm điểm chú ý của báo chí thế giới.
"Cha đẻ” của quốc đảo Singapore chưa hề ra khỏi nội các kể từ năm sáng lập 1959 đến nay. Sau khi thôi làm Thủ tướng, ông giữ các chức vụ mà nội các kiến tạo riêng để dành cho ông – Bộ trưởng cố vấn cao cấp. Vì thế, các nước phương Tây không coi Singapore là “quốc gia dân chủ”.
Nhưng, ngày 14/5 ông Lý Quang Diệu đã từ chức, từ bỏ ảnh hưởng của mình, để con trai là Lý Hiển Long tự lãnh đạo Đảng hành động nhân dân (PAP) dẫn dắt đất nước. Sự thay đổi ngày 14/5 được sự hoan nghênh của phe đối lập cũng như dư luận Mỹ và Châu Âu bình luận đây là “bước đầu tiên hướng tới dân chủ thực sự” của Singapore.
| Người sáng lập nên quốc đảo Singapore Lý Quang Diệu |
Có nhiều người dự đoán rằng, việc từ chức của Lý Quang Diệu có liên quan đến những hiệu ứng do “mùa xuân Ả Rập” mang lại. Singapore là một quốc gia nhỏ nhất Đông Nam Á, chính trị ổn định, kinh tế phát triển rực rỡ nhưng khả năng giải quyết các bất ổn lại rất yếu. Phe đối lập công khai nói rằng: Họ không theo đuổi cuộc “cách mạng hoa nhài” ở Singapore mà muốn tăng dần tự do chính trị theo trật tự kiểu “tiến hóa hoa lan”. Tuy nhiên, việc đặt ra những tiến trình chính trị thì dễ, việc thực hiện mới gặp nhiều khó khăn.
"Đã đến lúc để thế hệ trẻ hơn lên lãnh đạo"
Nhà kinh tế học Mỹ David Cohen cho rằng: “Đây có thể mở ra trang sử mới, giao quyền lãnh đạo cho các thế hệ sau – là dấu hiệu mới nhất trong diễn thuyết chính trị của Singapore”.
Sự kiện ngày 14/5 đã tạo nên chấn động trong chính trường Singapore. Cố vấn cao cấp Lý Quang Diệu 87 tuổi đã tuyên bố, sẽ rút khỏi chính phủ do con trai ông là Lý Hiển Long đứng đầu. Đồng thời, ông Goh Chok Tong 69 tuổi cũng tuyên bố nhường quyền lại cho thế hệ mới.
| Hai cha con Lý Quang Diệu và Lý Hiển Long |
Báo chí Nga viết rằng, Lý Quang Diệu rời nội các Singapore kể từ năm 1959 là kết thúc một thời đại. Được gọi là người sáng lập nên Singapore, Ông làm Thủ tướng đầu tiên của Singapore năm 1965, đến năm 1990 ông nhượng chức Thủ tướng cho người kế nhiệm Goh Chok Tong và làm Bộ trưởng cao cấp trong chính phủ.
Viện trưởng Viện nghiên cứu Nam Dương – Đại học Hạ Môn, Trung Quốc, ông Trang Quốc Thổ cho rằng, việc tiếp tục sự nghiệp chính trị sau khi đã nghỉ hưu có nguồn gốc từ Trung Quốc cổ đại. Ở Singapore, Lý Quang Diệu giữ chức từ khi thành lập, sau khi người kế nhiệm Goh Chok Tong giao chức lại cho con trai ông là Lý Hiển Long. Lý Quang Diệu và Goh Chok Tong giữ hai chức vụ chỉ có duy nhất dành cho họ trong nội các.
Báo chí Singapore cho biết, Lý Quang Diệu và Goh Chok Tong cùng lên tiếng rằng, họ đã thận trọng nghiên cứu tình hình chính trị mới, cũng suy nghĩ mức độ ảnh hưởng đến tiền đồ chính trị của Singapore như thế nào, họ đã cống hiến cho sự phát triển của Singapore, hiện là thời đại mới của người lãnh đạo Lý Hiển Long và thế hệ trẻ của đất nước Singapore.
"Tình hình chính trị mới” mà Lý Quang Diệu nói chính là cuộc bầu cử lập pháp của Singapore mới kết thúc tuần trước. Theo hãng AFP của Pháp, Đảng Nhân dân hành động là đảng cầm quyền của một trong những Quốc gia phồn thịnh nhất châu Á.
Năm nay, đảng Nhân dân hành động chiếm đa số ghế nhưng chỉ nhận được 60% phiếu bầu, là kết quả thấp nhất trong 50 năm trở lại đây. Phe đối lập chiếm được 6 ghế, nhiều nhất từ trước đến nay. Đây được coi là “nguồn lực chính trị” khiến cho cả 2 vị lãnh đạo gạo cội không thể không suy nghĩ thấu đáo.
| Vợ chồng Lý Quang Diệu và con trai Lý Hiển Long khi còn trẻ |
Một bộ phận có ý phê bình thể chế Singapore trên các phương tiện thông tin đại chúng nói rằng, Singapore đang bước đầu tiên “hướng tới dân chủ thực sự” nhưng chưa hề có “thể chế hai Đảng thực sự” ngay cả sau khi ông Lý Quang Diệu từ chức.
Kênh BBC thì nhận xét rằng, đây là “thời khắc lịch sử trong tiến trình lịch sử chính trị Singapore”, con đường cải cách đã trải nhựa. Nhưng báo Les Echos của Pháp cho rằng, việc ông Lý Quang Diệu từ chức, hay năm đó rời chức Thủ tướng, hoặc việc cải tổ nội các đều có tính chất tương đồng, là một động thái có tính chất tượng trưng, vẽ thêm màu sắc hiện đại cho nền chính trị Singapore, sức ảnh hưởng của ông đối với Singapore căn bản không hề thay đổi.
Giới trẻ Singapore khi trả lời phỏng vấn của báo Global Times tại Singapore cho rằng, thế hệ trẻ hy vọng có thể nói lên tiếng nói của mình, không muốn một chính phủ gia trưởng, bảo làm gì là phải làm đó. Nhưng mọi người đều thừa nhận những thành tựu mà Đảng nhân dân hành động Singapore đạt được.
Theo lời của một thành viên chính phủ ông Jacopo cho biết, Singapore đã làm tốt công tác chuẩn bị trong nhiều năm để ông Lý Quang Diệu từ chức. Hai vị lãnh đạo gạo cội này rất có niềm tin đối với tương lai của đất nước Singapore.
Trả lời phỏng vấn báo chí ngày 14/5, ông Lý Quang Diệu cho biết, quyết định của ông và Goh Chok Tong là muốn mọi người biết rằng, chính phủ sẵn sàng thay đổi, chứ không mong muốn mọi người vì sự thay đổi đó mà phản đối chính quyền, quay sang ủng hộ cho phe đối lập.
| Lý Quang Diệu rất yên tâm khi từ chức nhường lại quyền lãnh đạo cho thế hệ trẻ |
Một người muốn giấu tên nói với Global Times rằng, Singapore trong tương lai sẽ phải đối mặt với những thử nghiệm, nhưng cuộc thử nghiệm này về thể chế chính trị không phải là gần gũi hơn với cái gọi là “dân chủ kiểu phương Tây”, hoặc là những thay đổi giống với phương Tây mong muốn; mà là có thể duy trì lựa chọn lớp người cũ phù hợp với con đường chính trị của Singapore hay không.
Lại tranh luận giữa kinh tế và “dân chủ”
Lý Quang Diệu được cho là người tạo ra kỳ tích kinh tế Singapore. Từ sau khi Anh rút đi, Singapore vốn là một phần trong liên minh Malaysia đứng trước sức ép độc lập. Mặc dù thời điểm đó gặp rất nhiều khó khăn nhưng ông đã thể hiện được tài lãnh đạo và tầm nhìn của mình. Ông đã xây dựng được một thành phố hiện đại từ một làng chài nhỏ bé, nghèo nàn.
Khi đó, Singapore được coi là “làng chài nghèo – góc tối của Châu Á”, nhưng chỉ trong vài chục năm, Singapore đã đứng trong hàng ngũ các nước phát triển trên thế giới. GDP năm ngoái của Singapore tăng 14,5%, đứng đầu thế giới.
| Thủ tướng đương nhiệm Lý Hiển Long - con trai Lý Quang Diệu |
Canada Globe Mail lại cho rằng, bên cạnh việc trở thành thể chế kinh tế tự do nhất toàn cầu, Singapore phải hy sinh tự do và quyền lợi của công dân. Ngày nay, Đảng đối lập thông qua các trang mạng xã hội phê bình mặt trái của “kỳ tích kinh tế Singapore” như: chi phí cuộc sống quá cao, giá nhà đất cao, nhập cư quá mức và các vấn đề khác. New York Times cũng tin rằng, người dân ở quốc đảo sư tử này cũng tỏ ra không hài lòng với sự tăng trưởng kinh tế mà Đảng nhân dân hành động theo đuổi trong thời gian dài, cái mà họ cần không chỉ là những thành tựu kinh tế mà còn nhiều thứ khác nữa.
Khác với quan điểm trên, tạp chí của Pháp cho rằng, kinh tế là động lực lớn nhất thúc đẩy chính trị. Chỉ cần nền kinh tế vẫn thịnh vượng, thì Lý Quang Diệu bất luận là từ chức thì vẫn có địa vị và sức ảnh hưởng lớn. Xung quanh vấn đề ông Lý Quang Diệu từ chức, sẽ có những tranh luận xoay quanh vấn đề chính trị, tăng trưởng kinh tế và dân chủ.
"Tiến hóa hoa lan” chứ không phải “cách mạng hoa nhài”
Hãng Reuters phân tích, trong gần 50 năm kể từ khi lập quốc, sự phát triển kinh tế có hiệu quả cao cũng như vẻ đẹp tự nhiên đến mê lòng người ở quốc đảo sư tử làm cả thế giới phải ngưỡng mộ. Nhưng trong tương lai, Singapore có duy trì được sự phồn thịnh của mình?
Có người phân tích rằng, khi nhà lãnh đạo từ chức, trong nội các của chính quyền Đảng nhân dân hành động có thể sẽ xảy ra tranh giành, hoặc xung đột với bên ngoài hay các nước láng giềng… sẽ dẫn đến những bất ổn chính trị ở Singapore.
| Quốc đảo Singapore xinh đẹp và phồn thịnh |
Trên website của chủ nghĩa xã hội thế giới có viết, những sự kiện đang diễn ra ở Singapore chứng tỏ xuất hiện những phần tử ngầm phản đối chính phủ. Các tầng lớp công nhân cũng bắt đầu tìm cách biểu đạt sự phản đối chính phủ và những chính sách của chính phủ. Nếu Đảng cầm quyền của quốc đảo này cảm nhận thấy ngọn gió cách mạng thì sẽ là điềm báo cho cuộc cách mạng rộng lớn hơn.
Những gì xảy ra ở Trung Đông làm cho người ta lo lắng ảnh hưởng đến khách du lịch, những người Singapore đang có cuộc sống thoải mái sẽ oán trách chính phủ, hoặc thậm chí còn manh nha nghĩ đến cái gọi là cách mạng. Tuy nhiên, pháp luật Singapore rất nghiêm ngặt, mọi người không thể làm trái những việc chính phủ quy định hoặc vượt quá phạm vi cho phép.
Trên báo Le Figaro của Pháp có viết, nhiều người Singapore theo chủ nghĩa tự do thẳng thắn nói rằng, người Singapore theo đuổi cách mạng nhưng không muốn mạo hiểm. Theo quan điểm của họ, mất tự do là cái giá không đáng cho sự phồn thịnh kinh tế và ổn định xã hội, mà đa số người Singapore không muốn mạo hiểm tất cả để theo đuổi sự tự do nhiều hơn. Vì thế, người Singapore học được cách “tự kiểm duyệt”.
Trong bài báo còn viết rằng, phe đối lập Singapore theo đuổi không phải là “cách mạng hoa nhài” mà là “tiến hóa hoa lan” - theo như lời của người lãnh đạo Đảng dân chủ nói, tức là tăng dần sự tự do chính trị theo trật tự.
Cẩm Lệ (Theo Xinhuanet)
Bình luận