Scandal một phần tất yếu của Reality show?

     Những cơn bão scandal thi nhau đổ bộ,  từ trời Ta....

Từ hành trình một bước lên sao như Người mẫu Việt Nam (Vietnam’s next top model), Thần tượng âm nhạc Việt Nam (Vietnam Idol), Tìm kiếm tài năng (Vietnam’s Got Talent)... tới khai thác sở đoản của người nổi tiếng như Bước nhảy hoàn vũ (Dancing with the Stars), Cặp đôi hoàn hảo (Just the two of us)... Những cuộc thi kiếm tìm nhân tài trong lĩnh vực giải trí, tuy lắm sắc nhiều màu nhưng chung quy lại cũng chỉ đi theo hai hướng chủ đạo ấy. Hành trình tìm kiếm nào cũng kéo dài, nhanh thì hai tháng, chậm tới nửa năm. Báo điện tử, báo giấy, báo hình, rồi mạng xã hội, các diễn đàn vào cuộc. Hỉ nộ ái ố, yêu ghét mừng giận, fan tung hô thì có ngay anti fan “đập lại”. Và đã hình thành một quy luật -  chương trình mới toe vừa khởi động hay chương trình cũ bước vào một mùa mới – chỉ tiếp sau đôi ba màn ngợi ca hào hứng dạo đầu là có ngay một cơn bão scandal đổ ụp xuống đầu công chúng.

Bão có thể đến từ chính các vị “cầm cân nảy mực”. Khi thái độ chia sẻ nồng nhiệt của Siu Black với thí sinh kém may mắn Sơn Lâm ở Vietnam Idol 2010 bị “đánh hội đồng” như một hành động “sỉ nhục và kỳ thị người khuyết tật”. Cứ trông gương nhà thơ Đỗ Trung Quân với nhận xét “gây sốc” tại Sao Mai Điểm hẹn 2004 (vốn được coi là bản sao của Thần tượng âm nhạc) bị dư luận “ném đá” tơi bời. Hay nhạc sĩ Trần Tiến sau lần ngồi ghế nóng ở Album Vàng (khiến cô ca sĩ mới toe Baby J Trúc Diễm khóc nức nở) và chưa kịp ngồi ấm chỗ ở Bước nhảy hoàn vũ 2010 đã quyết định “chạy làng”, kèm câu cảm thán đầy cay đắng, “có ngu mới đi làm giám khảo”. Rồi những cơn sóng phê phán, lớp sau đè lớp trước tới tấp đổ xuống đầu vị giám khảo “thích gì chấm nấy” Lê Hoàng. Cũng phải kể thêm câu chuyện hậu Cặp đôi hoàn hảo, khi giọng ca núi rừng Siu Black cùng nhạc sĩ Lê Minh Sơn trở thành tâm điểm mổ xẻ và chỉ trích của người xem, khi liên tục giơ cao điểm 10 với hầu hết các thí sinh, khi ưu ái quá đà cho Mr. Đàm, khi dám mạnh miệng chê GS Cù Trọng Xoay là không thông minh, là “người làm giải trí Mường Tè”...

Bão cũng có thể đến từ những thí sinh, đa phần sau khi bị loại khỏi cuộc chơi. Khán giả chắc chưa quên scandal chụp ảnh giả gái của Đức Anh Hugo, khi Vietnam Idol 2010 đã tới hồi nước rút. Rồi cũng chính chàng thí sinh vừa nói lời xin lỗi khán giả lại xuất hiện trong hình ảnh vô cùng méo mó, gây choáng váng khi một file ghi âm những lời chửi thề “có cánh” của MC dễ thương này được cậu bạn thi cùng “chơi xỏ” tung lên mạng cho dư luận “nghe chơi”. Ở Bước nhảy hoàn vũ mùa 2, Vĩnh Thụy phải rời khỏi cuộc chơi từ đầu vì dính dáng tới buôn lậu, Thu Minh bị nghi ngờ thuổng bài của cặp vũ công nổi tiếng nước ngoài.  Cặp đôi hoàn hảo hâm nóng dư luận ngay từ ngày đầu, khi Minh Quân rồi sau đó là Ngọc Anh lên tiếng chỉ trích giám khảo thiếu công tâm. Nặng nề hơn, chàng ca sĩ răng khểnh còn “dọa”, có được đi tiếp vào vòng trong cũng xin kiếu! Rồi Mr. Đàm, Đinh Tiến Dũng... thi nhau “bóc mẽ” và thể hiện thái độ “ăn thua” với đạo diễn Lê Hoàng khiến vị giám khảo đanh đá này đành nhe răng cười trừ.

Chuyện mới nhất, ba nàng thí sinh Hoàng Oanh – Phương Nghi và Thùy Dương của Người mẫu Việt Nam, sau khi chính thức bị loại đã đứng trước nguy cơ phải nộp phạt 5 tỷ đồng/ người vì đã vi phạm hợp đồng bảo mật thông tin. Một cuộc chiến trên mạng xã hội đình đám facebook đã nổ ra, khi Hoàng Oanh chỉ trích bộ tứ quyền lực, khi NTK Vũ Mạnh Cường không nhịn được gọi thí sinh chân dài là đồ “ăn cháo đá bát” và không quên dọa dẫm sẽ tẩy chay Oanh trong mọi sự kiện thời trang mà anh góp mặt. Không chỉ lộ Top 4, rồi Top 3, chuyện ban giám khảo mới bị các thành viên cầm cân nảy mực mùa cũ “đá đểu” và chuyện ban tổ chức quyết không cho phép các thí sinh “nhờn mặt” trên truyền thông... Tất cả khiến những nỗ lực thể hiện mình qua mỗi thử thách của các thí sinh còn lại bị “nhấn chìm”, khi dư luận chỉ còn chú mục đợi chờ những câu chuyện bên lề lình xình kế tiếp. 

Bão còn đổ bộ từ chính quyền lực sinh sát được trao vào tay khán giả bằng những lá phiếu bình chọn luôn quyết định tới phân nửa cơ hội đi tiếp của các thí sinh. Ở mọi đêm thi, người xem luôn được thỏa sức nhắn tin, không hạn chế số lượng từ mỗi thuê bao. Và sự áp đảo từ lượng fan khủng của những ngôi sao giải trí, sự bành trướng của những nghi án vung tiền mua sim rác thuê người bình chọn đã khiến quyền năng tối thượng của công chúng lắm khi cũng bị biến thành trò hề. Cả BGK Vietnam Idol 2010 đã từng sững sờ, khi Uyên Linh bị loại vì có số phiếu bình chọn thấp nhất. Đạo diễn Quang Dũng còn ngơ ngác, “hay khán giả của chương trình đang ... có vấn đề”. May là quán quân Idol đươc cứu trong gang tấc, khi một thí sinh tự nguyện dừng cuộc chơi nhường đàn chị đi tiếp. Khán giả choáng váng khi kết quả những màn phô diễn chiêu trò để che đậy giọng hát thảm họa của Kim Thư – Mr. Đàm là số phần trăm phiếu bầu cao chót vót. Ngay cả MC  kỳ cựu Lại Văn Sâm, trong lần trả lời phỏng vấn mới đây cũng bày tỏ thái độ nghi ngờ, không tin tưởng vào sự công bằng từ những lá phiếu Cặp đôi hoàn hảo.  

Và cuối cùng, bão đến từ những thay đổi “sáng nắng chiều mưa” của quy chế cuộc thi, từ những nghi án dàn xếp kết quả theo kịch bản có sẵn của ban tổ chức, từ cả xác suất thống kê có vẻ thiếu độ tin cậy của hệ thống tổng đài nhắn tin bình chọn. Chẳng ai đủ khả năng lẫn bằng chứng thuyết phục để chứng minh, để thực hư - đen trắng được rõ ràng. Nhưng nghi án mà không nhận được những lời giải thích giúp tâm phục khẩu phục thì vẫn cứ hồn nhiên... là nghi án. Và thái độ cẩn trọng “nghi nhầm còn hơn bỏ sót” của công chúng khiến danh sách scandal đồng hành cùng mỗi cuộc thi cứ ngày một dài thêm mãi.

.... sang đến trời Tây

Là một trong những chương trình tìm kiếm tài năng hoành tráng và uy tín nhất trên toàn thế giới hiện nay, nhưng American Idol cũng không phải con đường trải đầy hoa hồng cho các thí sinh. Không chỉ có những cuộc cạnh tranh quyết liệt, những đấu đá hậu trường, tham gia American Idol cũng có nghĩa là chơi bạc với vận mệnh - bởi vì các thí sinh sẽ bị đặt vào tầm ngắm của dư luận, và chỉ một scandal cũng có thể giết chết sự nghiệp của họ từ khi chưa chính thức bắt đầu.

Luôn là tâm điểm chú ý của khán giả Idol chính là những vụ scandal liên quan đến gian lận phiếu bầu hay sự thiếu minh bạch khi làm việc của BTC chương trình này. Đêm chung kết mùa thứ 2 với hai ứng cử viên là Ruben Studdard và Clay Aiken. MC Ryan Seacrest vốn nổi tiếng với tài ăn nói cùng khả năng ứng biến ngôn ngữ cực kì linh hoạt đã có một "nhầm lẫn" ngớ ngẩn khi công bố sai số chênh lệch phiếu bầu vào đúng thời khắc xướng tên người chiến thắng. Không dừng lại ở đó, những vụ ì xèo liên quan đến kết quả bình chọn thêm một lần nữa được khơi lên trước đêm chung kết của American Idol mùa thứ 8 với sự tranh đua quyết liệt của Kris Allen và Adam Lambert Chiến thắng bất ngờ của Kris đã khiến không chỉ cư dân mạng mà cả các phóng viên giải trí Mĩ cũng phải nghi ngờ. Và chẳng bao lâu sau New York Times đã chứng minh được rằng chính mạng di động AT&T đã can thiệp vào kết quả cuộc thi khi tặng tiền khuyến mại cho các thuê bao ở Arkansas - quê hương của Kris để các fan có thể nhắn tin ủng hộ đồng hương.

Rồi chuyện Top 12 thí sinh mùa thứ 8 trình diễn một màn lypsync rất đỗi ngô nghê. Chuyện những hình ảnh quá nữ tính cùng nụ hôn đồng tính của chàng gay Adam Lambert rò rỉ đúng vào thời điểm nhạy cảm.  Chuyện lộ ảnh nóng của thí sinh xuất thân từ vũ công thoát y David Hernandez khiến các vị phụ huynh đồng loạt phản đối vì sợ con em sẽ chịu ảnh hưởng xấu từ “thần tượng” này. Và đỉnh điểm là vụ lộ hình khỏa thân của cô đào nóng bỏng Antonella Barba, bị công luận xếp vào rọ “suy đồi đạo đức”.

Nữ giám khảo xinh đẹp Paula Abdul cũng đã từng một lần bị chính thí sinh Corey Clack tố cáo rằng cô có scandal tình ái với mình. Gần 2 năm sau khi rời khỏi sân khấu của American Idol, Clack bất ngờ công bố câu chuyện động trời này và khẳng định đó chính là lí do giúp anh có thể tiến sâu đến vậy trong cuộc thi. Chưa hết, Corey còn mạnh miệng tuyên bố một thí sinh khác là Justin Guarini cũng từng khoe “đã từng có một đêm chăn gối với giám khảo Paula”. Cả Guarini lẫn bà giám khảo đều phủ nhận tin đồn. Dù sau đó Corey không hề đưa ra được một bằng chứng xác thực nào, nhưng scandal này cũng đã làm hình ảnh và uy tín của BGK American Idol giảm đi đáng kể.

Ngôi sao ngực khủng Pamela Anderson đã gây sốc khi thổ lộ trước công chúng rằng muốn mặc kiệm vải hơn nữa trong chương trình truyền hình ăn khách Dancing with the Stars. Nhờ vẻ đẹp quyến rũ, bộ ngực ‘khủng’ cùng những bước nhảy điệu nghệ mà Pam rất được yêu thích trong chương trình này. Thế nhưng người mẫu từng ‘phơi thân’ nhiều nhất trong lịch sử Playboy lại muốn ‘không mặc gì’ để xuất hiện trên sân khấu của cuộc thi. "Càng hở, càng ngắn càng tốt. Đẹp và gọn nhất là nên mặc bikini, như vậy khán giả và ban giám khảo mới đánh giá hết vẻ đẹp hình thể của bạn". Thường xuyên xuất hiện trong tình trạng cực kỳ thiếu thốn vải vóc trên sân khấu, cô khiến Ban tổ chức cũng nhiều lần phải nhắc nhở bởi trong quá trình nhảy nhót, các máy quay đã chộp được những tư thế hết sức phản cảm do những bộ váy “tiết kiệm triệt để” gây ra. 

Xuất hiện trong chương trình đình đám Britain’s Got Talent”, nữ ca sĩ 17 tuổi Miley Cyrus đã không ngần ngại tạo scandal bằng cách diễn màn khoá môi nóng bỏng với đồng nghiệp nữ. Và những lời châm biếm dành cho hiện tượng Susan Boyle của vị giám khảo cay độc Simon Cowell đã khiến dư luận công phẫn tột độ và buộc chính ông phải nói lời xin lỗi hàng triệu khán giả xem đài.  

Scandal – một phần tất yếu của reality show? 

Sức hấp dẫn không thể chối từ từ hiệu ứng truyền thông mà các format gốc làm được trên quê hương nơi nó sinh ra luôn khiến quốc gia được sở hữu một phiên bản luôn phát sốt. Sự vào cuộc của cả một bộ máy truyền thông, quảng cáo được vận hành vô cùng nhịp nhàng, hiệu quả khiến sự tò mò và chờ đợi ngày ra mắt chương trình của đám đông đã được đẩy lên tới đỉnh điểm. Sức quyến rũ của tự thân các cuộc thi là không có gì bàn cãi, nhưng để dần tăng nhiệt qua từng vòng thi thì không thể phủ nhận vai trò đóng góp hiệu quả của các vụ scandal.

Ở Việt Nam, một số lớn khán giả cho biết, họ theo dõi các chương trình truyền hình thực tế đang “nóng” một phần cũng vì tò mò trước các sự cố thường xảy ra khi phát sóng trực tiếp chứ chưa hẳn bởi nội dung và cách thể hiện của chương trình. Nói cách khác, những thể hiện “gây sốc”, và những vụ lình xình ngoài lề khiến khán giả quan tâm đặc biệt đến một chương trình truyền hình thực tế, điều đã và đang xảy ra cho Thần tượng âm nhạc, Bước nhảy hoàn vũ, Người mẫu VN và Cặp đôi hoàn hảo.

Nghĩ thế, sẽ không ai còn thấy lạ, khi cơn bão lùm xùm đổ bộ liên tục mà các nhà sản xuất cùng ban tổ chức cứ “bình chân như vại”. Thí sinh – giám khảo dính scandal ư, chuyện nhỏ. Kiện tụng, cãi cọ qua lại, đấu khẩu nảy lửa, ném đá hội đồng ư – cứ tự nhiên. Càng ồn ào, các lắm luồng dư luận nhiều chiều đối nhau chan chát, càng nghi ngờ, mổ xẻ để tìm ra bản chất của vấn đề, chương trình càng “hot”. Ở cả hai chiều thuận – nghịch,  sự quan tâm đặc biệt của đám đông đều mang lại những lợi ích như nhau. Người yêu chờ đón những vòng thi kế tiếp để có cơ hội thưởng thức, chọn lựa những thí sinh xứng đáng. Kẻ ghét cũng không thể rời mắt khỏi màn hình, khi đợi xem những chiêu trò “lố bịch” nào sẽ còn tiếp diễn. Rating tăng vù vù,  tin nhắn lũy tiến theo cấp số nhân, quảng cáo chen chân xếp chỗ. Đường nào thì nhà tổ chức cũng hốt bạc. 

Theo kết quả thống kê của một số cuộc khảo sát từ phía khán giả truyền hình cho thấy, ở những cuộc chơi có quy định bình chọn bằng tin nhắn, số lượng người tham gia tăng lên vùn vụt khi cuộc thi càng đi vào những vòng trong, đồng thời các chương trình này cũng cực kì thu hút quảng cáo. Chương trình đều được ưu ái truyền hình trực tiếp, sóng giờ Vàng hai tối cuối tuần, cứ nghĩ đến lợi nhuận đổ vào mà thấy “ngốt”.

Vì thế, cho dù Lê Hoàng cứ chạy từ thái cực bị ghét sang được yêu, Lê Minh Sơn bị “đánh đập” không thương tiếc vì những nhận xét ba phải, Siu Black cứ phát ngôn bản năng, cười một giọng rồi ôm hôn loạn xạ các thí sinh... thì chắc chắn mùa sau họ sẽ vẫn tiếp tục ngồi vào chiếc ghế nóng.

Và cho dù hệ thống tin nhắn bình chọn cứ tiếp tục dấy lên những nghi án, những câu hỏi về sự công tâm thì năm sau, năm sau nữa, những con gà đẻ trứng vàng ấy vẫn được tiếp tục.

Những thí sinh gây chuyện lùm xùm, lộ hình ảnh phản cảm, cạnh khóe cả BGK, “đạo” ý tưởng này nọ, bực bõ không kiềm chế khi bị loại... cũng chẳng vì thế mà kém vui. Năm sau biết đâu người xem sẽ lại tiếp tục gặp họ trong những cuộc thi đình đám khác.     

Nhìn sang những format gốc thành công cũng vậy. Ẩn sau vẻ ngoài của một quý ông lịch lãm, thân thiện là một vị giám khảo Simon Cowell nổi tiếng độc địa, tàn nhẫn. Và chính vì thế, mọi thí sinh đến với cuộc thi kiếm tìm tài năng (Got Talent, Idol, X –Factor... ) đều có chung một niềm mê nghệ thuật, một giấc mơ vươn tới ngôi sao và một nỗi kinh hoàng mang gương mặt... vị giám khảo Cowell. Công luận sôi sùng sục sau mỗi lời mai mỉa chua ngoa của Simon. Nhưng mọi chương trình có ông trong vai trò cầm cân nảy mực đều đạt tỷ suất người xem đầy ấn tượng, chỉ bởi ai cũng tò mò muốn biết những lời tàn nhẫn kế tiếp là gì và thí sinh nào sẽ là nạn nhân đáng thương kế tiếp? Chính Simon đã tạo nên một trào lưu văn hóa Idol thống trị màn ảnh nhỏ cả thập kỷ qua, khi đến với xấp xỉ 100 quốc gia. X – Factor cũng đã có hai mươi phiên bản khác nhau. Và phiên bản gốc tại nước Anh đã thu hút con số đỉnh điểm 16 triệu khán giả, mang lại lợi nhuận cả trăm triệu bảng từ quảng cáo. Và cũng chính ông làm nên thương hiệu đẳng cấp cho American Idol, khi ngồi ghế nóng tới 9 mùa liên tiếp.  Cùng đồng hành với ông vẫn là nữ giám khảo xinh đẹp Paula Abdul. Scandal tình ái với thí sinh chẳng hề khiến nhà sàn xuất chùn lòng. Và lực hút của cả hai thanh nam châm ấy vẫn khiến Fox hốt bạc. 

Pamela ngày càng sexy, khêu gợi hơn trong các buổi quay Dancing with the Stars kế tiếp . Lý giải cho thắc mắc vì sao BTC vẫn ‘im ắng’ trước cảnh nóng mắt do Pam gây ra, thực tế đã chứng minh rằng dù trang phục mát mẻ hết cỡ, cô rất được yêu thích trong chương trình này. Trong bản danh sách bầu chọn các ngôi sao được giới trẻ mong muốn khiêu vũ cùng thì Pamela đang dẫn đầu số phiếu. Vượt xa cả mỹ nhân tóc vàng Kate Gosselin và siêu danh ca Nicole Sherzinger. Pam đã trở thành ‘mồi câu’ cho BTC hốt bạc. 

Phía sau những scandal có sự ủng hộ và (có thể) được nhà tổ chức ngấm ngầm “bật đèn xanh”, tất cả đều được hưởng lợi. Thí sinh được nổi tiếng, giám khảo được nhớ mặt chỉ tên, đài phát sóng bội thu quảng cáo, đơn vị cung cấp đầu số nhắn tin đạt lợi nhuận khủng, chương trình tăng sức hút theo từng vòng thi và mùa thi. Và khán giả được chứng kiến tất cả, như đang xem một vở diễn vô cùng hấp dẫn. Chính vì thế, reality còn thì scandal còn. Chắc chắn thế.

Hồ  Cúc Phương