Dấu hiệu nhận biết và cách xử trí ngừng tim đột ngột

Thời gian qua, Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM) tiếp nhận rất nhiều trường hợp ngừng tim ngoại viện từ nhiều khu vực khác nhau.

Có những ca khi lực lượng cấp cứu đến nơi thì bệnh nhân đã ngừng tim từ 15–30 phút trước đó, dù nỗ lực hồi sức tại chỗ nhưng không thể cứu sống và bệnh nhân tử vong ngay tại hiện trường. Một số trường hợp khác nếu được phát hiện sớm, cấp cứu kịp thời có thể đưa về bệnh viện điều trị tiếp.

TS.BS Huỳnh Quang Đại, Phụ trách điều hành Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết, ngừng tim có thể xảy ra ở bất kỳ đối tượng nào, từ người trẻ, người già cho đến trẻ em, chứ không chỉ riêng người lớn tuổi như nhiều người vẫn lầm tưởng. Đây là tình huống cấp cứu nặng nề và có nguy cơ tử vong rất nhanh.

“Thời gian từ lúc người bệnh ngừng tim đến khi được cấp cứu phải được tính bằng giây, bằng phút. Mỗi phút trôi qua, khả năng cứu sống giảm dần; sau khoảng 5 phút não đã bắt đầu tổn thương, và sau 10 phút thì cơ hội sống sót là rất thấp. Vì vậy, yếu tố quan trọng nhất chính là sự can thiệp sớm từ những người xung quanh trong khi chờ nhân viên y tế đến hiện trường”, BS Huỳnh Quang Đại nói.

Theo bác sĩ, cấp cứu ngừng tim đúng cần đảm bảo ba yếu tố then chốt: đúng thời gian, đúng cách và có phương tiện hỗ trợ. Đúng thời gian là phải can thiệp càng sớm càng tốt.

Đúng cách là phải nhận diện đúng tình trạng ngừng tim, kiểm tra bệnh nhân còn thở hay không, thực hiện ép tim đúng kỹ thuật với tần số khoảng 100 - 120 lần/phút, độ sâu 5 - 6 cm, liên tục và hiệu quả để duy trì dòng máu nuôi não.

Bên cạnh đó, việc sử dụng máy khử rung tim tự động (AED) khi có điều kiện sẽ giúp tim sớm khôi phục nhịp đập, hoặc duy trì ép tim cho đến khi đội cấp cứu chuyên nghiệp có mặt.

Khuyến cáo của bác sĩ

Theo BS Huỳnh Quang Đại, khi phát hiện có người ngừng tim, cần nhanh chóng tiếp cận bệnh nhân, lay gọi để kiểm tra đáp ứng. Nếu bệnh nhân không đáp ứng, cần lập tức gọi trợ giúp, yêu cầu người khác gọi cấp cứu 115.

Tiếp theo là mở thông đường thở, đánh giá hô hấp trong vòng 10 giây. Nếu bệnh nhân không thở, phải lập tức tiến hành ép tim ngoài lồng ngực liên tục cho đến khi có AED hoặc lực lượng y tế đến tiếp nhận. Chỉ cần thực hiện đúng những bước cơ bản này, khả năng cứu sống bệnh nhân sẽ tăng lên đáng kể.

“Việc khám sức khỏe định kỳ đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc phát hiện sớm các bệnh lý tim mạch, bởi nhiều trường hợp diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng và có thể liên quan đến yếu tố di truyền. Không ít người chỉ phát hiện bệnh khi đã xảy ra biến cố nặng như nhồi máu cơ tim, rối loạn nhịp nguy hiểm hoặc ngừng tim đột ngột, khiến việc điều trị trở nên khó khăn và tốn kém hơn”, BS Đại nhấn mạnh.

Bên cạnh khám định kỳ, bác sĩ lưu ý người dân không nên chủ quan trước các dấu hiệu bất thường của cơ thể. Khi xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi kéo dài, khó thở, đau tức ngực, hồi hộp, choáng váng hoặc cảm giác không khỏe rõ rệt, cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Việc phát hiện và điều trị sớm không chỉ giúp giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài và chất lượng cuộc sống.

Theo thống kê tại Mỹ, mỗi năm có từ 300.000 đến 400.000 ca đột tử do ngừng tim, nhưng tỷ lệ sống sót hiện chỉ đạt khoảng 10%. Nguyên nhân chính là người bệnh không được phát hiện kịp thời, thiếu người hỗ trợ kỹ năng cấp cứu ban đầu và thiếu các thiết bị cần thiết.