Chi phí điều trị y tế quá đắt đỏ, nhiều người Mỹ rời quê hương để được chữa bệnh

Bà Jennifer Sontag, doanh nhân từng sở hữu các cửa hàng thời trang tại hai thành phố St. Louis và Kansas City, đã bị nứt hộp sọ nhưng không đủ tiền để phẫu thuật não khẩn cấp. Các bác sĩ khuyên bà mở chiến dịch gây quỹ trên nền tảng GoFundMe để có tiền chữa trị. “Họ nói: ‘Cô cần phải phẫu thuật, còn tiền bạc thì tính sau’. Tôi nghĩ: ‘Các ông đang đùa sao? Một người đang gặp khủng hoảng y tế mà phải đi xin tiền?’”, bà Sontag kể.

Năm 2019, khi đang giảng dạy quản trị kinh doanh tại Trung Quốc, bà Sontag bị ngã khi bước xuống xe buýt và đập đầu mạnh đến mức gây rò rỉ dịch não. Bà phải nằm viện 5 ngày tại Thượng Hải trước khi gia đình thuyết phục bà về thành phố St. Louis để phẫu thuật.

Hóa đơn điều trị tại Trung Quốc khoảng 1.300 USD. Tuy nhiên, trở về bang Missouri, bà phải thương lượng chi phí ca phẫu thuật xuống khoảng 100.000 USD và chấp nhận sống chung với khoản nợ y tế kéo dài.

Bà chuyển ra nước ngoài phần lớn vì quá chán nản với hệ thống y tế Mỹ. Một thập kỷ trước khi gặp tai nạn, bà kết hôn với bạn trai “chỉ để có bảo hiểm y tế”, do bản thân phải vật lộn với chi phí điều trị bệnh Crohn – bệnh viêm ruột mạn tính.

Chỉ một năm sau khi kết hôn, bà bị vỡ ruột và phải phẫu thuật khẩn cấp, gánh thêm khoảng 20.000 USD viện phí. Cuối cùng, bà buộc phải nộp đơn phá sản vì bệnh tật khiến bà không thể tiếp tục làm việc. “Ngay cả khi có bảo hiểm của chồng, tiền chi trả và mức khấu trừ vẫn quá cao, chúng tôi không thể xoay xở nổi”, bà nói.

Sau khi ly hôn, Sontag cho biết bà nhận ra mình “không còn lựa chọn nào khác” ngoài việc rời Mỹ.

“Hệ thống y tế đắt đỏ nhất thế giới”

Bà Sontag là một trong số những người Mỹ quyết định rời quê hương vì lo ngại chi phí chăm sóc sức khỏe. Họ chuyển đến các quốc gia có hệ thống y tế công cộng, bảo hiểm toàn dân hoặc chi phí điều trị thấp hơn.

Theo ông Gerald F. Kominski, giáo sư danh dự tại Trường Y tế Công cộng Fielding thuộc Đại học UCLA, động lực này đặc biệt lớn đối với người mắc bệnh mạn tính hoặc người có thu nhập trung bình và thấp.

Theo danh sách năm 2022 của chính quyền bang New York, hiện có hơn 30 quốc gia áp dụng hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân, trong khi nhiều nước khác triển khai các mô hình y tế công hoặc dịch vụ chăm sóc sức khỏe được chính phủ trợ cấp.

GS. TS Kominski cho biết: “Trong nhiều thập kỷ qua, giới nghiên cứu đều biết rằng Mỹ là hệ thống y tế đắt đỏ nhất thế giới, dù đo bằng bất kỳ tiêu chí nào”.

Trong hệ thống mà phần lớn người dân phụ thuộc vào bảo hiểm do doanh nghiệp cung cấp, những người tự kinh doanh như Sontag dễ rơi vào khoảng trống bảo hiểm. Nhiều người chưa đủ tuổi hưởng chương trình Medicare nhưng lại có thu nhập quá cao để đủ điều kiện tham gia Medicaid.

Ngay cả khi có bảo hiểm, gánh nặng tài chính vẫn rất lớn. Khảo sát của tổ chức KFF cho thấy hơn 40% người Mỹ đang mang một dạng nợ y tế nào đó, dù số liệu của Cục Thống kê Dân số Mỹ cho thấy khoảng 92% dân số có bảo hiểm trong toàn bộ hoặc một phần năm 2023. Các chuyên gia cũng lưu ý rằng Mỹ khác với nhiều quốc gia phát triển ở chỗ không có giới hạn trần cho khoản nợ y tế mà một gia đình có thể phải gánh.

“Ngay cả trong nhóm người lao động có bảo hiểm tốt nhất, vẫn có những cá nhân – tùy vào tình trạng bệnh và việc doanh nghiệp cung cấp gói phúc lợi hào phóng hay chỉ là các gói bảo hiểm có mức khấu trừ cao – có thể phải đối mặt với các khoản chi phí y tế rất lớn”, ông Kominski nhấn mạnh.

Hiện bà Sontag sống tại thành phố biển Palermo của Italia. Dù vẫn đang trả dần khoản nợ y tế ở Mỹ, bà có thể tiếp cận hệ thống y tế quốc gia do thuế tài trợ mà không phải trả thêm chi phí. “Tôi sống cách biển 5 phút, xung quanh là núi, có thể đi khám bác sĩ và ăn thực phẩm sạch. Bệnh Crohn của tôi hiện được kiểm soát rất tốt”, bà nói trong một cuộc gọi video. Tuy vậy, bà vẫn mang nỗi day dứt vì mẹ mắc Alzheimer ở Mỹ và bản thân lại e ngại quay về do không có bảo hiểm y tế tại đó.

Bà cũng mở dịch vụ hỗ trợ người Mỹ xin quốc tịch hoặc thị thực sang châu Âu. Khoảng ba phần tư khách hàng của bà cho biết chi phí y tế là một trong những lý do chính khiến họ muốn rời Mỹ. Theo bà, nhu cầu này tăng mạnh trong thời gian gần đây, khi nhiều người lo ngại về tương lai của hệ thống an sinh xã hội, các quy định trong Đạo luật Chăm sóc sức khỏe giá cả phải chăng (Affordable Care Act) và các dịch vụ hỗ trợ trẻ em có nhu cầu đặc biệt.

Trong khi đó, Jason Kim, 25 tuổi, một nhà giao dịch tiền điện tử lớn lên tại bang Texas, lần đầu đối mặt với hóa đơn y tế khổng lồ khi mới 19 tuổi. Sau một lần gọi cấp cứu 911 và được đưa đến bệnh viện tại New York, anh được chẩn đoán mắc bệnh nấm da bẹn. Hóa đơn điều trị lên tới khoảng 50.000 USD. Ngày hôm sau, Kim đăng ký chương trình Medicaid và chi phí cuối cùng được chi trả, nhưng trải nghiệm đó khiến anh sợ đi khám bệnh trong nhiều năm.

Chỉ khi chuyển đến Hàn Quốc - nơi anh từng sống đến năm 13 tuổi - Kim mới bắt đầu điều trị các vấn đề về da và bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Tại Seoul, anh có thể dễ dàng chi trả cho các xét nghiệm và điều trị, thậm chí trước khi tham gia chương trình bảo hiểm y tế quốc gia do chính phủ trợ cấp.

“Tôi cảm thấy hệ thống y tế Mỹ giống như trò lừa đảo”, Kim nói. “Họ tính phí rất cao, nhưng khi bạn thương lượng thì hóa đơn lại giảm xuống”.

Một trường hợp khác là bà Amy Willard, 61 tuổi, đã ba lần sống sót sau ung thư trong giai đoạn 2009-2011, gồm hai lần ung thư vú và một lần u hắc tố di căn. Trong gần 30 năm, bà điều hành một doanh nghiệp dọn dẹp nhà cửa nhỏ tại Colorado Springs, với thu nhập chưa bao giờ vượt quá 40.000 USD mỗi năm. Bà thường xuyên rơi vào tình trạng “lưng chừng”: thu nhập quá cao để nhận Medicaid nhưng lại quá thấp để trả phí bảo hiểm tư nhân giá 600-800 USD mỗi tháng.

Trong giai đoạn bệnh nặng nhất, Willard phải trải qua 11 ca phẫu thuật ung thư và được Medicaid chi trả vì sức khỏe quá yếu, không thể làm việc. Khi bệnh thuyên giảm và bà bắt đầu kiếm được nhiều tiền hơn, bà mất quyền hưởng Medicaid và cũng không đủ khả năng mua bảo hiểm tư nhân. Đại dịch COVID-19 khiến công việc kinh doanh suy sụp, bà quyết định chuyển đến một ngôi làng ở tây nam nước Pháp.

Hiện bà sống tại Saint-Gaultier, cách Paris khoảng bốn giờ lái xe, với thị thực gia hạn hằng năm. Mỗi lần đến phòng khám địa phương, bà chỉ phải trả 25 euro (khoảng 29 USD). Tổng chi phí thuốc mỗi tháng cũng tương đương mức này. Tháng 6 năm ngoái, bà phải nhập viện 9 ngày vì thiếu máu nghiêm trọng và được chẩn đoán có khối u đường tiêu hóa lớn. Tuy nhiên, bà cho biết chưa phải trả tiền viện phí hay chi phí hai chuyến xe cấp cứu.

Willard nói trải nghiệm đó khiến bà nhận ra một thực tế quen thuộc với nhiều người Mỹ: họ thường phải cân nhắc giữa nguy cơ phá sản tài chính và mức độ nghiêm trọng của bệnh tật.

“Điều đáng xấu hổ là những người nghèo như chúng tôi đã quen với suy nghĩ đó”, bà nói. “Tôi suýt chết chỉ vì chần chừ đi bệnh viện".