150 năm tiến hóa của điện thoại

Ngày 10/3/1876, ba ngày sau khi nhận bằng sáng chế cho phát minh “cải tiến trong điện báo”, Alexander Graham Bell thực hiện cuộc gọi điện thoại thành công đầu tiên trên thế giới cho trợ lý Thomas Watson ở phòng bên cạnh phòng thí nghiệm của ông ở Boston, Mỹ.

Những chiếc điện thoại đầu tiên của Bell trông rất khác so với thiết bị ngày nay. Các mẫu máy thời kỳ này có miệng nói với nhiều kích cỡ khác nhau, các bộ phận giống chiếc trống và dây nối với bộ truyền tín hiệu bằng chất lỏng. Trong bộ truyền này, một cây kim rung làm thay đổi dòng điện để truyền âm thanh.

Trải qua 150 năm, từ những thiết bị thô sơ ban đầu, điện thoại dần phát triển thành công cụ liên lạc quan trọng, góp phần thu hẹp khoảng cách địa lý trên toàn thế giới.

Điện thoại treo tường

Trong phần lớn thời gian cuối thế kỷ 19, điện thoại phổ biến nhất là loại treo tường bằng gỗ. Một chiếc điện thoại hoàn chỉnh khi đó thường gồm bốn bộ phận chính là hộp chuông báo, hộp pin, tay nghe (tách riêng loa và micro) và bộ truyền tín hiệu.

Ngoài ra còn có tay quay magneto. Khi quay tay quay, dòng điện được tạo ra và truyền tới tổng đài địa phương. Nhân viên tổng đài sẽ kết nối cuộc gọi bằng cách cắm dây vào bảng chuyển mạch.

Điện thoại công cộng

Chiếc điện thoại công cộng dùng xu đầu tiên xuất hiện tại bang Connecticut (Mỹ) năm 1889. Nó được cho là do nhà phát minh William Gray tạo ra sau khi gặp khó khăn trong việc tìm điện thoại gọi bác sĩ khi vợ ông bị bệnh.

Ban đầu, người dùng gọi điện trước và trả tiền sau khi kết thúc cuộc gọi. Nhân viên tổng đài sẽ thông báo số tiền cần trả, còn các đồng xu rơi qua khe riêng để xác định mệnh giá.

Đến năm 1898, các mẫu trả tiền trước ra đời. Một vài năm sau, các buồng điện thoại ngoài trời xuất hiện và nhanh chóng phổ biến.

Điện thoại quay số

Năm 1891, Almon Brown Strowger đăng ký bằng sáng chế cho hệ thống chuyển mạch tự động. Phát minh này ra đời khi ông nghi ngờ nhân viên tổng đài địa phương thường chuyển cuộc gọi yêu cầu dịch vụ tới các cơ sở của người quen.

Hệ thống của Strowger được lắp đặt lần đầu ở La Porte, bang Indiana, Mỹ, vào năm 1892. Nó hoạt động bằng các xung điện từ để di chuyển một cánh tay cơ học trên bảng chuyển mạch.

Để người gọi có thể chỉ định đúng người nhận, Strowger và các kỹ sư sau đó phát minh đĩa quay số tạo ra số lượng xung điện tương ứng với số điện thoại. Sau năm 1919, khi tập đoàn viễn thông AT&T bắt đầu áp dụng công nghệ này, điện thoại quay số nhanh chóng trở nên phổ biến.

Điện thoại chân nến

Đầu thế kỷ 20 xuất hiện dòng điện thoại chân nến, kiểu để bàn thẳng đứng. Thiết bị có miệng nói đặt trên đỉnh một trụ đứng, còn tay nghe được treo trên móc ở bên cạnh khi không sử dụng.

Một số mẫu có đĩa quay số ở thân máy, trong khi những mẫu khác không có. Nhiều thiết bị được chế tạo từ niken, đồng thau hoặc thép.

Nhờ dây nối dài hơn, người dùng có thể cầm phần thân điện thoại và di chuyển trong phạm vi nhất định quanh bàn làm việc.

Điện thoại Bakelite

Đến những năm 1930, điện thoại bắt đầu thay đổi đáng kể về thiết kế và vật liệu. Bakelite, loại nhựa tổng hợp đầu tiên, được sử dụng rộng rãi nhờ độ bền và dễ tạo khuôn.

Một mẫu nổi bật là Ericsson DBH 1001, với đĩa quay số đặt trên đế vuông và tay nghe đặt gọn trên giá đỡ.

Thiết kế này cũng áp dụng trên Western Electric 302, một trong những mẫu điện thoại đầu tiên tích hợp chuông vào trong máy thay vì đặt trong hộp riêng.

Điện thoại trên ô tô

Năm 1946, những chiếc điện thoại lắp trên ôtô đầu tiên được giới thiệu. Chúng hoạt động bằng sóng vô tuyến từ các trạm phát đặt trong thành phố và dọc các tuyến đường cao tốc.

Tuy nhiên, hệ thống ban đầu có nhiều hạn chế. Thiết bị khá cồng kềnh, chiếm gần hết cốp xe và khi hoạt động có thể khiến đèn xe yếu đi. Người dùng phải trả khoảng 15 USD mỗi tháng, chưa kể phí cuộc gọi.

Năm 1948 chỉ có khoảng 5.000 người sử dụng dịch vụ này. Tuy vậy, khi công nghệ di động được cải tiến, nhu cầu tăng lên nhanh chóng. Đến năm 1965, số thuê bao được phép sử dụng chạm mốc 40.000.

Điện thoại bấm nút

Năm 1963, hệ thống Bell System giới thiệu điện thoại bấm nút thương mại với thương hiệu Touch-Tone.

Công nghệ này sử dụng hai tần số âm thanh cho mỗi nút bấm để gửi tín hiệu tới tổng đài. Cách này giúp giảm sai sót so với quay số cơ học.

Đến năm 1968, hai phím * và # được bổ sung vào bàn phím 12 nút quen thuộc ngày nay. Đến năm 1976, khoảng 70% tổng đài của Bell đã được nâng cấp để hỗ trợ điện thoại bấm nút.

Điện thoại video

Chiếc điện thoại video đầu tiên được phát triển bởi Bell Labs vào cuối những năm 1920. Tuy nhiên phải tới thập niên 1960, một phiên bản thương mại mới được giới thiệu.

Thiết bị Picturephone ra mắt tại Hội chợ Thế giới năm 1964 nhưng không thành công do chi phí cao và người dùng chưa quen với việc vừa gọi điện vừa xuất hiện trên màn hình.

Các phiên bản sau như Picturephone II và VideoPhone 2500 cũng không tạo được sức hút. Phải đến kỷ nguyên Internet, gọi video mới phổ biến nhờ các ứng dụng trò chuyện và mạng xã hội.

Điện thoại di động

Năm 1984, Motorola ra mắt chiếc điện thoại cầm tay thương mại đầu tiên: Motorola DynaTAC 8000X.

Thiết bị nặng gần 1 kg, có ăng-ten lớn và thường được gọi là “điện thoại viên gạch”. Máy cho phép đàm thoại khoảng 30 phút sau 10 giờ sạc và có giá tới 3.995 USD.

Những cải tiến tiếp theo của điện thoại di động gồm dịch vụ nhắn tin SMS trên mạng Nokia năm 1993 và sự xuất hiện của điện thoại gập Motorola StarTAC năm 1996.

Smartphone

Chiếc smartphone đầu tiên trên thế giới được công nhận là IBM Simon Personal Communicator ra mắt năm 1994. Thiết bị có kích thước tương đối nhỏ gọn 8x2,5x1,5 inch và trọng lượng chỉ hơn 0,45 kg, đồng thời trang bị màn hình cảm ứng, email, fax, danh bạ và đồng hồ báo thức.

Kỷ nguyên smartphone hiện đại bắt đầu vào năm 2007 khi Apple giới thiệu iPhone. Thiết bị này kết hợp chức năng liên lạc với hệ điều hành mạnh mẽ tương tự máy tính. Một năm sau, sự xuất hiện của Apple App Store giúp điện thoại thông minh trở thành công cụ không thể thiếu trong đời sống hàng ngày.