Khoa học - Công nghệ

TS. Aimée R Kreimer: 'VinFuture là giải thưởng danh giá nhất tôi từng nhận'

Thứ Hai, 16/11/2026 08:46:00 +07:00

(VTC News) - TS. Aimée R Kreimer chia sẻ hành trình đưa bằng chứng khoa học về vắc-xin HPV 1 liều vào thực tiễn y tế toàn cầu và những kết nối học thuật khởi nguồn từ Việt Nam.

Tháng 12/2025, TS. Aimée R Kreimer - Nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) - cùng ba cộng sự (TS. Douglas R Lowy, TS. John T Schiller và GS. Maura L Gillison) được trao Giải thưởng Chính VinFuture 2025 trị giá 3 triệu USD.

Các nghiên cứu nền tảng về protein capsid của virus papilloma ở người (HPV) do TS. John T Schiller và GS. Maura L Gillison thực hiện đã dẫn đến sự phát triển của các loại vắc-xin HPV hiệu quả cao, giúp ngăn ngừa hàng triệu ca ung thư cổ tử cung, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển. Việc tiêm chủng HPV với phác đồ liều đơn, được xác nhận qua các nghiên cứu lâm sàng có tính bước ngoặt của TS. Aimée R Kreime, đã mở rộng khả năng tiếp cận trên toàn cầu và hiện đã được Tổ chức Y tế thế giới khuyến nghị. Bên cạnh đó, các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm dịch tễ học của GS. Maura L Gillison và TS. Aimée R Kreimer đã xác định mối liên hệ giữa HPV và ung thư vùng đầu - cổ, một mối đe dọa ung thư đáng chú ý có thể được giảm thiểu nhờ tiêm vắc-xin HPV. Thành tựu của nhóm nghiên cứu đã cứu sống hàng triệu người và sẽ tiếp tục góp phần làm giảm gánh nặng ung thư toàn cầu trong nhiều thập kỷ tới.

TS. Aimée R Kreimer: 'VinFuture là giải thưởng danh giá nhất tôi từng nhận' - 1

TS. Aimée R Kreimer cùng nhóm tác giả trong lễ trao giải VinFuture 2025.

Gần một năm sau đêm trao giải tại Hà Nội, nữ nhà khoa học người Mỹ đã trở lại Việt Nam để tham dự hội thảo chuyên sâu kéo dài 1,5 ngày về phòng ngừa ung thư cổ tử cung tại Trường Đại học VinUni. Chuyến trở lại này không chỉ mang theo những cập nhật mới nhất về chính sách y tế thế giới mà còn minh chứng cho sức lan tỏa thực chất của một giải thưởng khoa học do người Việt sáng lập.

Nhịp cầu nối từ VinFuture

Chia sẻ về dấu ấn của Giải thưởng Chính VinFuture 2025 đối với sự nghiệp cá nhân, TS. Aimée R Kreimer khẳng định đây là giải thưởng danh giá nhất mà bà từng đạt được trong cuộc đời làm khoa học. Trong phòng làm việc của bà tại Mỹ, chứng nhận của giải thưởng được đặt ở vị trí trang trọng nhất. Tất cả CV gửi các đơn vị của bà đều nhắc tới thành tựu này.

Nữ tiến sĩ cũng khẳng định sẵn sàng trở lại Việt Nam, đồng hành trong các hội thảo, tọa đàm chuyên môn nếu nhận được lời mời từ ban tổ chức giải thưởng.

Quan trọng hơn, theo TS Aimée R Kreimer, trải nghiệm tại Việt Nam mùa giải 2025 đã trực tiếp thúc đẩy sự kiện học thuật quốc tế lần này. Khi các đồng nghiệp quốc tế tìm kiếm một địa điểm tại châu Á để tổ chức hội nghị vận động chính sách tiêm vắc-xin HPV một liều, bà đã lập tức đề xuất Việt Nam và Trường Đại học VinUni.

Từ hạt nhân kết nối của VinFuture, hội thảo do Đại học VinUni phối hợp cùng Đại học Antwerp (Bỉ) tổ chức đã quy tụ đông đảo chuyên gia từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), Quỹ Sáng kiến Tiếp cận Y tế Clinton (CHAI), các hãng dược phẩm cùng cơ quan quản lý y tế Việt Nam.

TS. Aimée R Kreimer: 'VinFuture là giải thưởng danh giá nhất tôi từng nhận' - 2

Khẳng định với báo chí trong lần trở lại Việt Nam, nữ TS cho biết bà luôn khuyến nghị đưa Việt Nam thành đích đến để tổ chức chuỗi các hoạt động khoa học, các tọa đàm như Hội thảo lần này. Việt Nam khiến bà ấn tượng sâu sắc trước một môi trường nơi khoa học không chỉ được tôn vinh trên bục lễ trao giải mà còn thực sự được trân trọng và ứng dụng vào đời sống.

Bên cạnh việc trao đổi dữ liệu dịch tễ toàn cầu, TS. Kreimer đang bắt đầu duy trì hợp tác nghiên cứu trực tiếp với một nữ sinh viên y khoa của VinUni. Hai cô trò đang cùng xây dựng đề tài giao thoa giữa y khoa lâm sàng và dịch tễ học, với mục tiêu đào tạo thế hệ nhà khoa học kế cận cho Việt Nam.

Bước ngoặt phác đồ một liều và cơ hội của Việt Nam

Trọng tâm chuyên môn mà TS. Kreimer mang đến diễn đàn lần này là những bằng chứng khoa học vững chắc chứng minh một liều vắc-xin HPV mang lại hiệu lực bảo vệ tương đương phác đồ hai liều. Theo nữ chuyên gia, việc rút gọn xuống một mũi tiêm sử dụng chính loại vắc-xin, quy trình bảo quản và chế phẩm hiện hành giúp cắt giảm trực tiếp 50% chi phí mua sắm và đơn giản hóa tối đa khâu tổ chức tiêm chủng.

Đáng chú ý, đây không phải là giải pháp tình thế dành riêng cho các quốc gia thu nhập thấp. Trong số khoảng 150-160 quốc gia đã có chương trình tiêm chủng mở rộng, có tới 98 nước sẵn sàng áp dụng phác đồ một liều, bao gồm cả những nền y tế phát triển hàng đầu như Anh, Úc và Canada. TS. Kreimer tiết lộ, sau khi rà soát toàn diện các bằng chứng khoa học vào tháng 10, WHO dự kiến sẽ ban hành khuyến nghị chính thức mới vào tháng 12 tới, khẳng định tiêm một liều là phương thức hiệu quả nhất để bảo vệ trẻ em gái và phụ nữ khỏi ung thư cổ tử cung.

Đánh giá về nỗ lực của Việt Nam trong việc đưa vắc-xin HPV vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng miễn phí cho trẻ em gái từ 9-15 tuổi tại các tỉnh thí điểm từ tháng 7 vừa qua, TS. Kreimer nhận định Việt Nam đang đi hoàn toàn đúng hướng. Trả lời băn khoăn về việc có nên mở rộng tiêm chủng miễn phí cho cả trẻ em nam để phòng ngừa ung thư đầu cổ hay không, bà dẫn chiếu hướng dẫn của WHO: 90% gánh nặng ung thư do HPV gây ra là ung thư cổ tử cung ở nữ giới. Do đó, với các quốc gia đang tối ưu nguồn lực, ưu tiên hàng đầu vẫn phải là bao phủ vắc-xin cho trẻ em gái và phụ nữ.

TS. Aimée R Kreimer.

TS. Aimée R Kreimer.

Theo nữ nhà khoa học Mỹ, cuộc chiến loại trừ ung thư cổ tử cung hiện nay không còn nằm ở việc chờ đợi công nghệ mới đắt đỏ, bởi công cụ vắc-xin hữu hiệu đã sẵn sàng. Thách thức quyết định nằm ở khoa học triển khai, truyền thông và thay đổi hành vi cộng đồng. Nếu Việt Nam triển khai thành công mô hình tiêm chủng mở rộng kết hợp sàng lọc, giải quyết tốt bài toán tiếp cận nhóm trẻ em gái vùng sâu vùng xa và xử lý thông tin sai lệch về vắc-xin, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu điển hình để chia sẻ kinh nghiệm cho khu vực và thế giới.

Thông điệp gửi giới khoa học: Đặt chất lượng lên trên những con số

Lắng nghe nhiều báo cáo từ các nhà nghiên cứu Việt Nam tại hội thảo về khoa học hành vi, tỷ lệ nhiễm HPV và dịch tễ ung thư cổ tử cung, TS. Kreimer đánh giá cao chất lượng nghiên cứu trong nước. Tuy nhiên, trước trăn trở của giới truyền thông Việt Nam về việc nhiều công trình nghiên cứu còn nằm “ngăn kéo” hoặc các nhà khoa học trẻ chịu áp lực “chạy KPI” số lượng bài báo nên dễ chọn đề tài an toàn, nữ chuyên gia từ Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ đã chia sẻ những góc nhìn thẳng thắn từ môi trường nghiên cứu Mỹ.

Theo bà, tại Mỹ, các nhà khoa học cũng chịu áp lực đánh giá hiệu quả công việc, nhưng thước đo không nằm ở số lượng đề tài dàn trải mà tập trung vào chất lượng và sức ảnh hưởng trên các tạp chí uy tín. Cá nhân TS. Kreimer luôn chọn theo đuổi những dự án “rủi ro cao, giá trị lớn” - những nghiên cứu có thể đối mặt với nguy cơ thất bại, nhưng nếu thành công sẽ tạo ra bước ngoặt thực sự cho nhân loại, tương tự hành trình chứng minh hiệu quả của vắc-xin HPV liều đơn.

TS. Aimée R Kreimer: 'VinFuture là giải thưởng danh giá nhất tôi từng nhận' - 4

Nữ tiến sĩ tham gia hội thảo khoa học tại Việt Nam.

Từ trải nghiệm của bản thân, bà đưa ra ba gợi ý để khoa học Việt Nam vươn tầm quốc tế và tạo ra tác động thực chất. Thứ nhất, các nhà khoa học Việt Nam tích cực tham dự các hội nghị hội thảo cấp khu vực và quốc tế. Bà cho rằng những tổ chức như VinUni hoặc là VinFoundation nên hỗ trợ cho các nhà khoa học Việt Nam có nhu cầu để họ có cơ hội.

Thứ hai là công bố các công trình trên những tạp chí khoa học quốc tế có bình duyệt nghiêm ngặt để khẳng định độ tin cậy.

Và thứ ba, theo nữ tiến sĩ, các nhà khoa học nên đăng ký tham gia, trở thành thành viên các hiệp hội các nhà khoa học trong những lĩnh vực mình quan tâm phạm vi toàn cầu, ví dụ như Hiệp hội Nghiên cứu Papillomavirus Quốc tế, để trực tiếp đối thoại và hợp tác với các chuyên gia đầu ngành; có cơ hội mở rộng mạng lưới đối tác.

Khép lại cuộc trò chuyện, dành lời khuyên cho các nhà khoa học nữ trẻ Việt Nam đang nỗ lực cân bằng giữa áp lực gia đình và sự nghiệp nghiên cứu, TS. Aimée R. Kreimer nhấn mạnh giá trị của sự kiên trì. Bà cho rằng trong nghiên cứu khoa học, việc tìm ra một hướng đi không hiệu quả cũng có giá trị ngang bằng với việc tìm ra giải pháp thành công. Chỉ cần không bỏ cuộc trước thất bại tạm thời và bền bỉ tiến về phía trước, thành quả xứng đáng sẽ đến.

TS. Aimée R Kreimer: 'VinFuture là giải thưởng danh giá nhất tôi từng nhận' - 5
TS. Aimée R Kreimer: 'VinFuture là giải thưởng danh giá nhất tôi từng nhận' - 6
TS. Aimée R Kreimer: 'VinFuture là giải thưởng danh giá nhất tôi từng nhận' - 7

TS. Aimée R Kreimer tham gia các hoạt động trong lần trở lại Việt Nam.

Bình luận
paper plane
vtcnews.vn