Giật mình với những chỉ số 'khoanh đỏ'
Anh Nguyễn Hoàng Trung (38 tuổi, trú tại Cầu Giấy, Hà Nội) là kỹ sư xây dựng, suốt 10 năm lăn lộn trên các công trường, anh hiếm khi ốm vặt. Anh có thể thức xuyên đêm chạy tiến độ dự án hay "chiến" hết mình trong các buổi tiếp khách mà sáng hôm sau vẫn đi làm bình thường.
Thời gian gần đây khớp ngón chân cái, khớp gối bị đau, nhiều lúc khiến anh đi lại khó khăn. Tới Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn khám, anh Trung bàng hoàng khi cầm phiếu xét nghiệm. Những dòng chữ in đậm, bôi đỏ chiếm vị trí áp đảo. Chỉ số Cholesterol toàn phần vọt lên mức 6.8 mmol/L (ngưỡng bình thường là dưới 5.2), huyết áp thường xuyên chạm ngưỡng 150/95 mmHg.
Đáng sợ nhất là chỉ số Acid Uric của anh "chạm đỉnh" 580 µmol/l, cao hơn nhiều so với mức an toàn. Cơn đau gout đầu tiên ập đến khiến anh không thể bước đi nổi.
"Tôi cứ nghĩ mình còn trẻ, còn khỏe. Đôi khi thấy hơi chóng mặt hay nặng gáy thì chỉ tặc lưỡi bảo do thiếu ngủ hoặc áp lực công việc. Không ngờ bên trong cơ thể mình lại 'rệu rã' đến thế", anh Trung chia sẻ.
Người U40 lo lắng khi những chỉ số xét nghiệm 'đỏ dần'
Cùng chung tâm trạng là chị Lê Thị Mai (35 tuổi, nhân viên kế toán tại Tây Hồ, Hà Nội). Gần đây, chị cảm thấy cơ thể "khang khác" luôn thèm đồ ngọt và thường xuyên mệt mỏi rũ rượi vào cuối ngày. Đi khám tại Bệnh viện E, chị ngỡ ngàng khi chỉ số đường huyết lúc đói đạt mức 6.5 mmol/L - ngưỡng "báo động" của tiểu đường.
Chị Mai lo lắng: "Nghe bác sĩ cảnh báo nếu không điều chỉnh ngay thì nguy cơ tiểu đường và biến chứng tim mạch đã cận kề, tôi thực sự hối hận vì thói quen ăn uống tùy tiện bấy lâu".
Câu chuyện của anh Trung và chị Mai không phải cá biệt. Tại các bệnh viện, tỷ lệ người ở độ tuổi 35 - 40 phát hiện các bệnh lý chuyển hóa như tiền tiểu đường, mỡ máu, gout… đang tăng nhanh.
Thống kê của Viện Tim mạch Việt Nam cho thấy, từ năm 2000 đến 2024, số người trên 25 tuổi bị cao huyết áp tăng 47% so với các thập niên trước. Còn theo Hội Đột quỵ Việt Nam, tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ tăng khoảng 2% mỗi năm, trong đó nam giới chiếm ưu thế áp đảo (gấp 4 lần nữ giới).
Khi cơ thể bắt đầu 'trả nợ' lối sống
TS.BS Châu Đỗ Trường Sơn, Phó Trưởng Khoa Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, ngưỡng tuổi 40 được coi là "khúc cua" sức khỏe quan trọng. Đây là thời điểm các cơ quan bắt đầu quá trình lão hóa tự nhiên, đồng thời cũng là lúc những sai lầm trong lối sống suốt thời trẻ bắt đầu "trả nợ" cơ thể.
Ông Dũng phân tích, nếu như trước đây người dân quen đi bộ, đạp xe thì nay giới trẻ chủ yếu gắn liền với ô tô, xe máy. Những công việc tiêu hao năng lượng trong gia đình cũng dần được “cơ giới hóa” bằng máy giặt, máy hút bụi, máy rửa bát.
"Học sinh, sinh viên ít vận động, lớn lên lại cuốn vào guồng quay công việc, hình thành thói quen ngồi lâu trước màn hình tivi, điện thoại. Tất cả cộng hưởng, tạo nên một lối sống 'tĩnh' cực kỳ nguy hại", TS Sơn nhận định.
Bên cạnh đó, "văn hóa" ăn ngoài, ưa chuộng đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn chứa quá nhiều dầu mỡ, đường, muối và phụ gia đã trực tiếp đẩy chỉ số mỡ máu và huyết áp của thế hệ U40 lên mức báo động.
Điều đáng lo ngại nhất là các rối loạn này diễn tiến âm thầm như những "sát thủ không tiếng động". Người bệnh hầu như không có triệu chứng rõ rệt cho đến khi xảy ra biến cố.
“Không ít bệnh nhân đến viện lần đầu vì nhồi máu cơ tim, đột quỵ, trong khi trước đó chưa từng đo huyết áp, chưa từng xét nghiệm mỡ máu lần nào”, chuyên gia cảnh báo.
Với nhóm U40, chuyên gia y tế khuyến cáo cần coi khám sức khỏe định kỳ là việc bắt buộc, ít nhất mỗi năm một lần. Các chỉ số "vàng" cần kiểm soát bao gồm: Huyết áp, đường huyết, mỡ máu, acid uric, chức năng gan và thận.
Khi các chỉ số mới chỉ “nhích cao”, đây là "thời điểm vàng" để thay đổi mà chưa cần dùng đến thuốc: Ăn nhạt, giảm rượu bia, bỏ thuốc lá. Ưu tiên rau xanh, cá và các loại ngũ cốc nguyên hạt. Tối thiểu 30 phút mỗi ngày với các bài tập vừa sức như đi bộ nhanh, bơi lội hoặc yoga. Ngủ đủ giấc, học cách buông bỏ áp lực để kiểm soát stress.
“Ở giai đoạn tiền bệnh, thay đổi thói quen có thể đưa chỉ số về bình thường. Nhưng nếu để kéo dài, bệnh sẽ hình thành thật sự, lúc đó việc điều trị sẽ vô cùng khó khăn và tốn kém” - TS Sơn nhấn mạnh.
Với người U40, tờ kết quả xét nghiệm không chỉ là mảnh giấy y tế. Đó là "hồi chuông" nhắc nhở rằng cơ thể đã bước sang một chặng mới - nơi sức khỏe không còn là thứ có thể “tiêu xài” vô tội vạ.
Bình luận